దిగ్దర్శక దిగ్గజం భారతీరాజా మరణం దక్షిణ భారత సినిమాకు తీరని లోటు. ప్రధాని మోదీ నివాళులర్పించగా, DD న్యూస్ నివేదించింది. తమిళంలో పుట్టిన ఆయన గ్రామీణ సినిమా శైలి తెలుగు తెరను శాశ్వతంగా మార్చింది — బాలు-ఇళయరాజా-భారతీరాజా త్రయం ఒక తరం దర్శకులకు దారి చూపింది.

ఒక మనిషి కెమెరాను భుజాన వేసుకుని నగరం బయటకు నడిచాడు — చేలల్లోకి, మట్టి రోడ్ల మీదకు, పల్లె చెరువు గట్ల దగ్గరకు. ఆ నడక దక్షిణ భారత సినిమాను శాశ్వతంగా మార్చేసింది. భారతీరాజా మరణం భారతీయ సినిమాకు తీరని లోటు అని ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ నివాళులర్పించారని DD న్యూస్ నివేదించింది. కానీ ఆ నివాళి వెనుక ఉన్న అసలు కథ — ఆయన ప్రభావం తమిళనాడు సరిహద్దులు దాటి తెలుగు సినిమాను ఎంత లోతుగా తాకిందో — చాలామందికి పూర్తిగా తెలియదు.

భారతీరాజా '16 వయతినిలే' (1977) తీసినప్పుడు అది కేవలం తమిళ సినిమా కాదు, ఒక ప్రకటన. స్టూడియో గోడల మధ్య రొమాన్స్ చేసే హీరోయిన్లకు బదులు, అసలు పల్లెటూరి అమ్మాయి, మట్టి వాసన, పొలాల్లో పాటలు — ఇవన్నీ మొదటిసారి తెరపై కనిపించాయి. ఆ సినిమా తెలుగులో 'పదహారేళ్ల వయసు'గా డబ్ అయి విడుదలైనప్పుడు, తెలుగు ప్రేక్షకులకు ఒక కొత్త ప్రపంచం తెరుచుకుంది. అప్పటివరకు తెలుగు సినిమా అంటే NTR-ANR మైథాలజీలు, మద్రాసు స్టూడియోల గ్లామర్. భారతీరాజా చూపించాడు — సినిమా హీరో మట్టిలో నడవొచ్చు, చెమట పట్టొచ్చు, కష్టాల్లో ఏడవొచ్చు.

ఆయన ప్రభావం ఒంటరిగా రాలేదు. ఇళయరాజా సంగీతం, ఎస్.పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం గాత్రం, భారతీరాజా దర్శకత్వం — ఈ త్రయం కలిసి ఒక సినీ విప్లవాన్ని సృష్టించింది. ఈ ముగ్గురూ కలిసి చేసిన పాటలు తమిళం-తెలుగు రెండు భాషల్లోనూ ఒకేలా ప్రాణం పోసుకున్నాయి. బాలు గొంతులో ఇళయరాజా ట్యూన్, భారతీరాజా ఊరి నేపథ్యం — ఆ కాంబినేషన్ తెలుగు సినీ సంగీతాన్ని కూడా శాశ్వతంగా ప్రభావితం చేసింది.

తెలుగు గ్రామీణ సినిమాకు ఆయన వేసిన పునాది

భారతీరాజా నేరుగా తెలుగులో సినిమాలు తీయకపోయినా, ఆయన సృష్టించిన 'గ్రామీణ సినిమా' అనే జానర్ తెలుగులో బలంగా పాతుకుపోయింది. పరిశ్రమ వర్గాల్లో ఒక చర్చ ఎప్పుడూ ఉంటుంది — వేటూరి సుందరరామమూర్తి, జంధ్యాల వంటి తెలుగు సృజనకారులు గ్రామీణ జీవితాన్ని తెరపై తీసుకొచ్చినప్పుడు, భారతీరాజా ఇచ్చిన ధైర్యం వారికి దారి చూపిందని. ఆ తర్వాత తరం — రాజమౌళి 'మర్యాద రామన్న'లో పల్లె నేపథ్యం, సుకుమార్ 'రంగస్థలం'లో మట్టి వాసన — ఇవన్నీ భారతీరాజా వేసిన పునాది మీద నిలబడినవే.

'రంగస్థలం' (2018) విడుదలైనప్పుడు ఆ సినిమాలోని గ్రామీణ రియలిజం చూసి చాలామంది విమర్శకులు భారతీరాజా ప్రభావాన్ని గుర్తు చేసుకున్నారు. సుకుమార్ రాం చరణ్‌ను గొడ్డలి పట్టుకుని పొలంలో నిలబెట్టినప్పుడు, ఆ చిత్రం వెనుక దశాబ్దాల క్రితం భారతీరాజా మొదలుపెట్టిన ఒక సినీ సంప్రదాయం ఉంది.

ఇన్‌సైడ్ టాక్

ఫిల్మ్‌నగర్‌లో చాలాకాలంగా ఒక టాక్ ఉంది — భారతీరాజా తెలుగులో ఒక సినిమా డైరెక్ట్ చేయాలని కలగన్నారని, కొందరు తెలుగు నిర్మాతలతో చర్చలు కూడా జరిగాయని. కానీ ఆ ప్రాజెక్ట్ ఎప్పుడూ తెరపైకి రాలేదు. ఇన్‌సైడర్ల ప్రకారం, రజినీకాంత్ 'కూలి' షూటింగ్ సమయంలో భారతీరాజా సెట్స్‌కు వచ్చినప్పుడు ఇద్దరి కళ్లలోనూ నీళ్లు తిరిగాయి — దశాబ్దాల స్నేహం, కలిసి చేసిన సినిమాల జ్ఞాపకాలు ఆ క్షణంలో ఒక్కసారిగా ఉప్పొంగాయని చెబుతారు. (ఇది పరిశ్రమ వర్గాల్లో ప్రచారంలో ఉన్న సమాచారం; ధృవీకరించబడని వివరాలు.)

మరో ఆసక్తికరమైన విషయం — భారతీరాజా చివరి రోజుల్లో కొన్ని అసంపూర్ణ ప్రాజెక్ట్‌లు ఉన్నాయని ట్రేడ్ వర్గాల్లో చర్చ. ఆయన మనసులో ఒక పెద్ద గ్రామీణ ఎపిక్ ఉందని, దాన్ని పూర్తి చేయలేకపోయారని సమాచారం. ఆ ప్రాజెక్ట్ వివరాలు ఇంకా పూర్తిగా బయటకు రాలేదు — రాబోయే రోజుల్లో ఆయన కుటుంబం, సహచరులు ఏం వెల్లడిస్తారో చూడాలి.

మోదీ నివాళి వెనుక సందేశం

ప్రధాని మోదీ భారతీరాజా మరణాన్ని 'భారతీయ సినిమాకు తీరని లోటు' అని అభివర్ణించడం యాదృచ్ఛికం కాదు. DD న్యూస్ ప్రకారం, మోదీ ఆయన సినీ సేవలను ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించారు. ఒక ప్రాంతీయ భాషా దర్శకుడికి ప్రధాని స్థాయిలో నివాళి అందడం — ఇది భారతీరాజా ప్రభావం ఒక భాష, ఒక రాష్ట్రం దాటి జాతీయ స్థాయిలో ఎంత లోతుగా ఉందో చెబుతుంది.

భారతీరాజా తీసిన సినిమాల్లో పల్లె ఎప్పుడూ బలహీనమైనది కాదు, సుందరమైనదీ కాదు — అది నిజమైనది. కష్టాలున్నాయి, ప్రేమ ఉంది, కుల సంఘర్షణలున్నాయి, ఆకలి ఉంది. ఆ నిజాయితీనే ఆయన సినిమాలను కాలం దాటి నిలబెట్టింది. ఇప్పుడు ఆయన లేని దక్షిణ భారత సినిమా ఆ నిజాయితీని కొనసాగించగలదా అనేది అసలు ప్రశ్న.

ఇండియా హెరాల్డ్ విశ్లేషణ ప్రకారం, భారతీరాజా వారసత్వం ముందుకు వెళ్లే దారి రెండు వైపులా ఉంది. ఒకవైపు, 'రంగస్థలం' లాంటి సినిమాలు చూపించినట్టు గ్రామీణ కథలకు కమర్షియల్ విజయం సాధ్యమేనని రుజువైంది — ఆ పంథా కొనసాగే అవకాశం ఉంది. మరోవైపు, OTT ప్లాట్‌ఫామ్‌ల కాలంలో పల్లె నేపథ్య కథలు వెబ్ సిరీస్ రూపంలో కొత్త జీవం పోసుకునే సూచనలు కనిపిస్తున్నాయి. కానీ భారతీరాజా లాంటి వ్యక్తి — స్టార్ సిస్టమ్‌ను ధిక్కరించి, బడ్జెట్ లేకుండా అసలు పల్లెను తెరపై నిలబెట్టగల ధైర్యం ఉన్న దర్శకుడు — మళ్లీ వస్తాడా? ట్రేడ్ విశ్లేషకుల అంచనా ప్రకారం, ఆయన శైలిలో సినిమాలు రావచ్చు కానీ ఆయన స్ఫూర్తిని సంపూర్ణంగా అందుకునే వారసుడు ఇంకా కనిపించడం లేదు.

భారతీరాజా మట్టిలో కెమెరా పెట్టి ఒక కొత్త సినీ భాషను కనుగొన్నారు. ఆ భాషలో తెలుగు సినిమా ఇప్పటికీ మాట్లాడుతోంది. ఆయన వెళ్లిపోయారు — కానీ ఆ భాష బతికి ఉంటుందా, లేక స్టూడియో గోడల మధ్యకు మళ్లీ వెనక్కి వెళ్తుందా? ఆ సమాధానం రాబోయే తరం దర్శకుల చేతుల్లో ఉంది.

ఇండియా హెరాల్డ్ సంపాదకీయ ప్రమాణాల కింద AI సహాయంతో నివేదించి రాయబడింది; ప్రచురణను మానవ సంపాదకుడు పర్యవేక్షిస్తారు.

Key Takeaways

• భారతీరాజా '16 వయతినిలే' తమిళంలో పుట్టినా తెలుగులో 'పదహారేళ్ల వయసు'గా డబ్ అయి, తెలుగు గ్రామీణ సినిమా ఉద్యమానికి బీజం వేసింది.
• ఇళయరాజా-బాలు-భారతీరాజా త్రయం తమిళ-తెలుగు సినీ సంగీతాన్ని శాశ్వతంగా మార్చింది.
• సుకుమార్ 'రంగస్థలం' వంటి తెలుగు బ్లాక్‌బస్టర్లలో భారతీరాజా ప్రభావం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.
• ప్రధాని మోదీ ఆయన మరణాన్ని 'భారతీయ సినిమాకు తీరని లోటు'గా అభివర్ణించారు — DD న్యూస్ ప్రకారం.
• ఆయన శైలిలో సినిమాలు రావచ్చు కానీ సంపూర్ణ వారసుడు ఇంకా కనిపించడం లేదని ట్రేడ్ వర్గాల్లో చర్చ.