రాజకీయ నినాదాలు చేయడం పౌరుల ప్రజాస్వామ్య హక్కని, దానికి 'తడిపార్‌' (నగర బహిష్కరణ) శిక్ష విధించడం రాజ్యాంగ విరుద్ధమని బాంబే హైకోర్టు స్పష్టం చేసింది. 'బీజేపీ-అమిత్‌ షా మూర్దాబాద్‌' అని నినదించిన వ్యక్తిపై పోలీసుల అత్యుత్సాహాన్ని తప్పుబట్టింది. ఈ తీర్పు తెలుగు రాష్ట్రాల్లో ప్రతిపక్ష నేతలపై నమోదవుతున్న అక్రమ కేసులకు బలమైన చెక్‌ పెట్టనుంది.

ప్రతిపక్షాల గొంతు నొక్కడానికి ప్రభుత్వాలు వాడే అత్యంత పాత, క్రూరమైన ఆయుధం 'తడిపార్‌' (నగర బహిష్కరణ). బ్రిటిష్‌ కాలంలో పుట్టిన ఈ చట్టాన్ని నేటి ప్రభుత్వాలు విచ్చలవిడిగా వాడుకుంటున్నాయి. తాజాగా 'బీజేపీ-అమిత్‌ షా మూర్దాబాద్‌' అని నినాదాలు చేసినందుకు ఒక సామాన్యుడిని ఏకంగా ఊరు దాటించేయాలని చూసిన పోలీసుల అత్యుత్సాహానికి బాంబే హైకోర్టు (Bombay High Court) గట్టి బ్రేక్‌ వేసింది. వన్‌ ఇండియా నివేదిక ప్రకారం, ఈ చర్యను తీవ్రంగా తప్పుబట్టిన న్యాయస్థానం.. పోలీసులకు ప్రజాస్వామ్య పునాదులను మరోసారి గుర్తుచేసింది.

అసలు ఏం జరిగిందంటే.. మహారాష్ట్రలో అధికారంలో ఉన్న బీజేపీ (BJP) ప్రభుత్వానికి, కేంద్ర హోంమంత్రి అమిత్‌ షా (Amit Shah)కు వ్యతిరేకంగా ఓ పౌరుడు నిరసన తెలుపుతూ నినాదాలు చేశాడు. దీన్ని శాంతిభద్రతల సమస్యగా, తీవ్రమైన నేరంగా పరిగణించిన పోలీసులు అతనిపై 'తడిపార్‌' వేటు వేశారు. అంటే ఆ ప్రాంతం నుంచి అతన్ని బహిష్కరించారు. బాధితుడు బాంబే హైకోర్టును ఆశ్రయించగా.. పోలీసుల తీరుపై న్యాయమూర్తులు తీవ్ర ఆగ్రహం వ్యక్తం చేశారు. ప్రభుత్వాలను విమర్శించడం, రాజకీయ నినాదాలు చేయడం ప్రజాస్వామ్యంలో పౌరులకు ఉన్న ప్రాథమిక హక్కని కోర్టు కుండబద్దలు కొట్టింది.

ఇక్కడ అసలు చర్చ బ్రిటిష్‌ కాలపు చట్టాల చుట్టూ జరుగుతోంది. ఆ రోజుల్లో స్వాతంత్ర్య సమరయోధులను అణచివేయడానికి తెచ్చిన నగర బహిష్కరణ (Externment) చట్టాలను.. నేటి ప్రభుత్వాలు తమ రాజకీయ ప్రత్యర్థులపై ప్రయోగిస్తున్నాయి. శాంతిభద్రతలకు వాస్తవంగా ముప్పు ఉంటే వాడాల్సిన ఈ చట్టాన్ని, కేవలం 'మూర్దాబాద్‌' అన్నందుకే ప్రయోగించడం అధికార దుర్వినియోగానికి పరాకాష్ట అని న్యాయ నిపుణులు విశ్లేషిస్తున్నారు.

పొలిటికల్‌ పల్స్‌

అయితే బాంబే హైకోర్టు ఇచ్చిన ఈ తీర్పు ఇప్పుడు మహారాష్ట్రకే పరిమితం కాలేదు. తెలుగు రాష్ట్రాల్లోని రాజకీయ వర్గాల్లోనూ దీనిపై తీవ్ర చర్చ నడుస్తోంది. తెలంగాణ, ఏపీల్లో గత కొన్నేళ్లుగా సోషల్‌ మీడియా పోస్టులు పెట్టినా, ప్రభుత్వ విధానాలను రోడ్డెక్కి ప్రశ్నించినా అక్రమ కేసులు బనాయించడం ఆనవాయితీగా మారింది. ఇప్పుడు బాంబే హైకోర్టు తీర్పుతో, తెలుగు రాష్ట్రాల్లోని ప్రతిపక్ష నేతలకు, కార్యకర్తలకు ఓ బలమైన చట్టపరమైన ఆయుధం దొరికినట్లయింది.

అధికార పార్టీల మెప్పు పొందేందుకు పోలీసులు హద్దులు మీరుతున్న ప్రతిసారీ న్యాయస్థానాలు జోక్యం చేసుకోవాల్సి వస్తోంది. ఈ రాజకీయ చదరంగం వెనుక ఉన్న అసలు ఎత్తుగడను ఇండియా హెరాల్డ్‌ ముందుగానే పసిగట్టింది. భవిష్యత్తులో రాజకీయ నాయకులపై నమోదయ్యే దేశద్రోహం, బహిష్కరణ కేసుల్లో ఈ తీర్పు ఒక బెంచ్‌మార్క్‌గా మారబోతోంది. విమర్శలను స్వీకరించలేని ప్రభుత్వాలు, చట్టాలను అడ్డం పెట్టుకుని గొంతు నొక్కాలని చూస్తే న్యాయస్థానాలు చూస్తూ ఊరుకోవని బాంబే హైకోర్టు స్పష్టం చేసింది. మరి ఈ తీర్పుతోనైనా మన తెలుగు రాష్ట్రాల పోలీసులు పద్ధతి మార్చుకుంటారా? లేక అదే పాత అణచివేత వ్యూహాలను కొనసాగిస్తారా? అన్నదే అసలు ప్రశ్న.

ఇక్కడ పొందుపరిచిన ఆరోపణలు మూలాల ఆధారంగా ఇవ్వబడ్డాయి. న్యాయస్థానం నిర్ధారించే వరకు ఇవి నిరూపితం కానట్లే. న్యాయ విచారణలో ఉన్న విషయాలపై ఎలాంటి ముందస్తు తీర్పు లేకుండానే రిపోర్ట్‌ చేయబడింది. ఇండియా హెరాల్డ్‌ సంపాదకీయ ప్రమాణాల కింద ఏఐ (AI) సహాయంతో నివేదించి రాయబడింది; ప్రచురణను మానవ సంపాదకులు పర్యవేక్షిస్తారు.

Key Takeaways

• 'బీజేపీ-అమిత్‌ షా మూర్దాబాద్‌' నినాదాలపై విధించిన తడిపార్‌ ఉత్తర్వులను రద్దు చేసిన బాంబే హైకోర్టు.
• ప్రభుత్వ విధానాలను వ్యతిరేకించడం, నినాదాలు చేయడం పౌరుల ప్రాథమిక హక్కని స్పష్టం చేసిన న్యాయస్థానం.
• బ్రిటిష్‌ కాలపు బహిష్కరణ చట్టాలను రాజకీయ కక్ష సాధింపులకు వాడుతున్న వైనానికి న్యాయపరమైన బ్రేక్‌.
• తెలుగు రాష్ట్రాల్లో అక్రమ కేసులు ఎదుర్కొంటున్న ప్రతిపక్ష నేతలు, కార్యకర్తలకు ఈ తీర్పు చట్టపరమైన ఆయుధంగా మారే అవకాశం.

Frequently Asked Questions

తడిపార్‌ (Tadipar) అంటే ఏమిటి?

శాంతిభద్రతలకు ముప్పుగా మారే వ్యక్తులను ఒక నిర్దిష్ట ప్రాంతం లేదా నగరం నుంచి కొంతకాలం పాటు బహిష్కరించడాన్ని చట్ట పరిభాషలో 'తడిపార్‌' లేదా ఎక్స్‌టర్న్‌మెంట్‌ అంటారు.

బాంబే హైకోర్టు ఎవరిపై తడిపార్‌ ఉత్తర్వులను రద్దు చేసింది?

మహారాష్ట్రలో బీజేపీ, అమిత్‌ షాలకు వ్యతిరేకంగా నినాదాలు చేసినందుకు పోలీసులు నగర బహిష్కరణ విధించిన ఒక పౌరుడిపై ఆ ఉత్తర్వులను కోర్టు రద్దు చేసింది.

ఈ తీర్పు తెలుగు రాష్ట్రాలకు ఎందుకు ముఖ్యం?

ఏపీ, తెలంగాణల్లో కూడా రాజకీయ విమర్శలు చేసేవారిపై పోలీసులు అక్రమ కేసులు పెడుతున్నారన్న ఆరోపణల నేపథ్యంలో, బాంబే హైకోర్టు తీర్పు బాధిత కార్యకర్తలకు న్యాయపరమైన రక్షణ కవచంగా మారనుంది.