మాజీ సీఈసీ ఎస్.వై.ఖురేషీ వెల్లడించిన వివరాల ప్రకారం.. 2012లో ఎలక్షన్ కమిషన్ నియామకాల వివాదం సమయంలో మన్మోహన్ సింగ్ ఆయనకు ఫోన్ చేసి 'నేను ఆత్మహత్య చేసుకుంటాను' అని చెప్పారు. యూపీఏ సర్కార్‌లో ప్రధాని తన సొంత కేబినెట్‌పై కూడా పట్టు కోల్పోయారనడానికి ఈ ఒక్క వాక్యమే నిదర్శనం.

భారత ప్రజాస్వామ్య చరిత్రలో ఒక ప్రధానమంత్రి 'ఆత్మహత్య చేసుకుంటాను' అని చెప్పే పరిస్థితి ఎప్పుడైనా వచ్చిందా? మాజీ ముఖ్య ఎన్నికల కమిషనర్ (సీఈసీ) ఎస్.వై.ఖురేషీ తాజాగా వెల్లడించిన ఓ సంచలన విషయం యూపీఏ హయాంలో ప్రధాని మన్మోహన్ సింగ్ ఎంత నిస్సహాయ స్థితిలో ఉండేవారో, ఆ పదవి ఎంత నామమాత్రంగా మారిపోయిందో కళ్లకు కట్టింది.

తెలంగాణ టుడే కథనం ప్రకారం.. 2012లో ఎలక్షన్ కమిషన్ నియామకాలపై వివాదం రేగినప్పుడు మన్మోహన్ సింగ్ నేరుగా ఖురేషీకి ఫోన్ చేసి 'నేను ఆత్మహత్య చేసుకుంటాను' అని ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు. ఒక దేశ ప్రధాని నోటి నుంచి ఇలాంటి మాటలు వచ్చాయంటే.. అది కేవలం ఆయన వ్యక్తిగత ఆవేదన మాత్రమే కాదు, వ్యవస్థాగత వైఫల్యానికి నిదర్శనమైన చీకటి అధ్యాయం.

2012లో ఈసీ నియామకాలపై ఏం జరిగింది?

2012లో ఎలక్షన్ కమిషన్ నియామకాల్లో ప్రభుత్వ జోక్యం ఉందనే ఆరోపణలు తీవ్రంగా వినిపించాయి. ఖురేషీ సీఈసీగా పనిచేసిన కాలంలో ఈసీ స్వతంత్రతపై అనేక ప్రశ్నలు తలెత్తాయి. అప్పటి యూపీఏ సర్కార్‌పై విపక్షాలతో పాటు మీడియా కూడా తీవ్రంగా విరుచుకుపడింది. తన నిజాయితీ, నిబద్ధతపై ఆరోపణలు రావడాన్ని భరించలేకపోయిన మన్మోహన్ సింగ్.. తీవ్ర మనస్తాపంతోనే తనకు ఫోన్ చేశారని ఖురేషీ చెబుతున్నారు.

ఇక్కడ గమనించాల్సిన విషయం ఏమిటంటే.. ఈసీ నియామకాలు ప్రధానమంత్రి నేతృత్వంలోని కేబినెట్ ద్వారా జరుగుతాయి. కానీ, యూపీఏ హయాంలో అసలు నిర్ణయాధికారం ఎవరి చేతుల్లో ఉండేదో అందరికీ తెలిసిన బహిరంగ రహస్యమే. పీఎంవో (PMO) నిర్ణయాలు తీసుకున్నప్పటికీ, వాటి మూలాలు మాత్రం '10 జన్ పథ్'లోనే ఉండేవన్నది రాజకీయ వర్గాల్లో బలంగా వినిపించే మాట.

పొలిటికల్ పల్స్

మన్మోహన్ సింగ్ 'ఆత్మహత్య' ప్రస్తావన అనేది.. ఒక గొప్ప ఆర్థికవేత్త, ప్రపంచ స్థాయి టెక్నోక్రాట్ అయిన వ్యక్తి రాజకీయ వ్యవస్థలో ఎంతలా నలిగిపోయారో చెప్పేందుకు అద్దం పడుతోంది. ఖురేషీ తాజా వ్యాఖ్యలతో రాజకీయ వర్గాల్లో పెద్ద చర్చే నడుస్తోంది. మన్మోహన్ సింగ్‌పై ఉన్న 'వీక్ పీఎం' (Weak PM) నేరేటివ్ ఇప్పుడు మళ్లీ బలపడుతోందని కాంగ్రెస్ వ్యతిరేకులు అంటున్నారు. అయితే కాంగ్రెస్ వర్గాలు మాత్రం దీనిపై ఇప్పటివరకు అధికారికంగా స్పందించలేదు.

రాజకీయ విశ్లేషకుల అంచనా ప్రకారం.. యూపీఏ-2 హయాంలో మన్మోహన్ సింగ్ కేవలం ఒక 'రబ్బర్ స్టాంప్' లేదా 'నామమాత్రపు అధినేత' (Constitutional Figurehead) స్థాయికి పరిమితమయ్యారనేది దాదాపు అన్ని వర్గాలూ అంగీకరించే వాస్తవం. 2జీ స్కామ్, కోల్‌గేట్, కామన్వెల్త్ గేమ్స్ అవినీతి.. ఇలా ఒకదాని తర్వాత ఒకటిగా భారీ కుంభకోణాలు వెలుగుచూశాయి. ఈ ప్రతి సంక్షోభంలోనూ మన్మోహన్ మౌనంగానే ఉండిపోయారనే విమర్శలు అప్పట్లోనే బలంగా వినిపించాయి. కానీ ఆయన మౌనం వెనుక ఇంతటి ఆవేదన ఉందన్న విషయం ఖురేషీ వ్యాఖ్యల ద్వారా ఇప్పుడు బయటపడింది.

ఖురేషీ ఇప్పుడే ఈ విషయం ఎందుకు బయటపెట్టారు?

ఇదే ఇప్పుడు అందరి మదిలో మెదులుతున్న అసలు ప్రశ్న. రాజకీయ వర్గాల్లో దీనిపై రెండు రకాల వాదనలు వినిపిస్తున్నాయి. ఖురేషీ తన పుస్తక ప్రచారంలో భాగంగానే ఈ విషయాలను లీక్ చేస్తున్నారని ఒక వర్గం అంటుంటే.. 2024 డిసెంబర్‌లో మన్మోహన్ సింగ్ కన్నుమూసిన నేపథ్యంలో, ఆయనపై ఉన్న 'వీక్ పీఎం' ముద్రను చెరిపేసే ప్రయత్నంలో భాగంగానే ఈ వ్యాఖ్యలు చేసి ఉండొచ్చని మరో వర్గం భావిస్తోంది. అంటే.. మన్మోహన్ సింగ్ బలహీనంగా ఉండి మౌనం వహించలేదని, ఆ వ్యవస్థే ఆయన్ని నిస్సహాయుడిగా మార్చేసిందనే కథనాన్ని బలంగా వినిపించే ప్రయత్నం జరుగుతోందని అంటున్నారు.

ఈ రెండు వాదనల్లో ఏది నిజమైనప్పటికీ ఒక్క విషయం మాత్రం స్పష్టం. భారత ప్రజాస్వామ్యంలో ప్రధాని పదవి గౌరవం, స్వతంత్రత ఎంత కీలకమో ఈ సంఘటన మరోసారి గుర్తుచేస్తోంది. ఇండియా హెరాల్డ్ విశ్లేషణ ప్రకారం.. ఖురేషీ వెల్లడించిన ఈ విషయం కేవలం గతం గురించే కాదు, భవిష్యత్తులో కూటమి ప్రభుత్వాలు ఏర్పడినప్పుడు ప్రధాని పదవి ఎంత స్వతంత్రంగా వ్యవహరించాలనే చర్చకు కొత్తగా తెరతీస్తోంది.

ముందుచూపు.. ఈ వివాదం ఎటు దారితీస్తుంది?

కాంగ్రెస్ ఈ వ్యవహారంపై ఎలా స్పందిస్తుందనేది ఆసక్తికరంగా మారింది. మౌనంగా ఉంటే 'వీక్ పీఎం' నేరేటివ్ మరింత బలపడుతుంది. అలాగని ఖండిస్తే ఖురేషీ లాంటి సీనియర్ అధికారి విశ్వసనీయతను ప్రశ్నించినట్లు అవుతుంది, అది మరో వివాదానికి దారితీస్తుంది. ఇక బీజేపీ మాత్రం 2024 ఎన్నికల్లో వాడిన 'యూపీఏ మిస్ గవర్నెన్స్' (UPA Misgovernance) ఆరోపణలకు దీన్ని కొత్త ఆయుధంగా మలుచుకునే అవకాశం లేకపోలేదు. రాబోయే రోజుల్లో ఖురేషీ ఇలాంటివి మరిన్ని బయటపెడితే.. యూపీఏ-2 హయాంపై పూర్తిస్థాయిలో మరోసారి చర్చ మొదలయ్యే ఛాన్స్ ఉంది.

చివరికి ఒక్క ప్రశ్న మాత్రం మిగిలిపోతుంది. ఒక దేశ ప్రధాని 'ఆత్మహత్య చేసుకుంటాను' అని చెప్పే స్థితికి వచ్చారంటే.. అది ఆ వ్యక్తిగత బలహీనతా? లేక ఆ వ్యవస్థే ఆయన్ని మింగేసిందా? ఈ ప్రశ్నకు సమాధానం రాజకీయ పార్టీల స్వలాభం కోసం కాదు.. భారత ప్రజాస్వామ్య మనుగడ కోసం అత్యంత అవసరం.

ఇక్కడ పేర్కొన్న ఆరోపణలు సంబంధిత మూలాలకు చెందినవి; కోర్టు తీర్పు వచ్చే వరకు ఇవి నిరూపితం కావు.

ఇండియా హెరాల్డ్ సంపాదకీయ ప్రమాణాలకు లోబడి ఏఐ (AI) సహాయంతో ఈ ఆర్టికల్ రాయబడింది; ప్రచురణకు ముందు మానవ సంపాదకులు దీనిని పర్యవేక్షిస్తారు.

Key Takeaways

• 2012లో ఈసీ నియామకాల వివాదం సమయంలో మన్మోహన్ సింగ్ తనకు ఫోన్ చేసి 'ఆత్మహత్య చేసుకుంటాను' అని చెప్పారన్న మాజీ సీఈసీ ఎస్.వై.ఖురేషీ.
• యూపీఏ-2 హయాంలో ప్రధాని పదవి కేవలం నామమాత్రంగా మారిందనే విమర్శలకు ఈ వ్యాఖ్యలు మరింత బలాన్ని చేకూరుస్తున్నాయి.
• ఖురేషీ ఈ విషయాన్ని ఇప్పుడు బయటపెట్టడం వెనుక మన్మోహన్ సింగ్‌పై ఉన్న 'వీక్ పీఎం' ముద్రను చెరిపేసే ప్రయత్నం ఉండొచ్చని రాజకీయ వర్గాల్లో చర్చ నడుస్తోంది.
• బీజేపీ ఈ వ్యాఖ్యలను 'యూపీఏ మిస్ గవర్నెన్స్' నేరేటివ్‌కు కొత్త ఆయుధంగా వాడుకునే అవకాశం ఉంది.
• భారత ప్రజాస్వామ్యంలో కూటమి ప్రభుత్వాలు ఏర్పడినప్పుడు ప్రధాని పదవి స్వతంత్రత ఎంత కీలకమో ఈ సంఘటన హెచ్చరిస్తోంది.

Frequently Asked Questions

మన్మోహన్ సింగ్ 'ఆత్మహత్య చేసుకుంటా' అని ఎవరితో, ఎప్పుడు అన్నారు?

2012లో ఎలక్షన్ కమిషన్ నియామకాల వివాదం సమయంలో మన్మోహన్ సింగ్ తనకు ఫోన్ చేసి ఈ మాట అన్నారని మాజీ సీఈసీ ఎస్.వై.ఖురేషీ తెలిపారు.

2012 నాటి ఎలక్షన్ కమిషన్ వివాదం ఏమిటి?

ఎలక్షన్ కమిషన్ నియామకాల్లో యూపీఏ ప్రభుత్వ జోక్యం ఉందంటూ ఆరోపణలు వెల్లువెత్తాయి. ఈసీ స్వతంత్రత ప్రశ్నార్థకమైందనే విమర్శలు తీవ్రంగా వచ్చాయి.

ఈ సంచలన విషయం కాంగ్రెస్‌పై ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతుంది?

'వీక్ పీఎం' (Weak PM) నేరేటివ్ మరింత బలపడే అవకాశం ఉంది. కాంగ్రెస్ దీనిపై ఇప్పటివరకు అధికారికంగా స్పందించలేదు. బీజేపీ దీన్ని 'యూపీఏ మిస్ గవర్నెన్స్' ఆరోపణలకు అస్త్రంగా వాడుకోవచ్చు.