ఐఎండీ అంచనాల ప్రకారం జూలైలో దేశ సగటు వర్షపాతం సాధారణం కంటే తక్కువగా ఉండనుంది. జూన్‌లో ఇప్పటికే 11% లోటు నమోదైంది. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో సైతం జూలైలో తక్కువ వర్షపాతమే ఉంటుందని ది హిందూ నివేదించింది. శ్రీశైలం, నాగార్జునసాగర్ జలాశయాలు డెడ్ స్టోరేజ్ సమీపంలో ఉండటంతో ఖరీఫ్ పంటలు, విద్యుత్ ఉత్పత్తి తీవ్ర ముప్పులో పడనున్నాయి.

జూన్ ముగిసేసరికి దేశవ్యాప్తంగా 11 శాతం వర్షపాత లోటు నమోదైంది. ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ కథనం ప్రకారం.. రుతుపవనాల సీజన్ తొలి నెలలోనే ఇలా జరగడం ఆందోళనకరమైన సంకేతం. తాజాగా ఐఎండీ (IMD) మరో పిడుగులాంటి వార్త చెప్పింది. జూలైలో కూడా దేశవ్యాప్తంగా సగటు వర్షపాతం సాధారణం కంటే తక్కువగానే ఉంటుందని అంచనా వేసింది. ఇది కేవలం జాతీయ వార్త మాత్రమే కాదు, తెలుగు రాష్ట్రాల రైతుల కడుపు కొట్టే చేదు నిజం.

ఈ వర్షపాత లోటు అనేది కేవలం ఒక గణాంకం మాత్రమే కాదు. ఇది శ్రీశైలం, నాగార్జునసాగర్ జలాశయాల నీటిమట్టాలతో పాటు లక్షలాది ఎకరాల ఖరీఫ్ సాగు, కోట్ల మంది రైతుల జీవనాధారంతో నేరుగా ముడిపడి ఉన్న సమస్య. ది హిందూ నివేదిక ప్రకారం.. ముఖ్యంగా ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో జూలై నెలలో వర్షపాతం చాలా తక్కువగా ఉంటుందని ఐఎండీ అంచనా వేసింది.

ఎల్‌నినో నీడలో రుతుపవనాలు

ఇండియా టుడే కథనం ప్రకారం.. రుతుపవనాలపై ఎల్‌నినో తన పట్టు బిగిస్తోంది. సాధారణంగా జూలై నెల అంటే రుతుపవనాలు పూర్తిస్థాయిలో విస్తరించి, జలాశయాలు నిండే సమయం. కానీ ఈసారి వాటి ప్రభావం చాలా తక్కువగా ఉండబోతోందని ఐఎండీ సంకేతాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా కథనం ప్రకారం.. జూలైలో సగటు కంటే ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రతలు నమోదు కానున్నాయి. అంటే ఉన్న కొద్దిపాటి నీరు కూడా ఎండల తీవ్రతకు ఆవిరవుతుందన్నమాట.

డెక్కన్ క్రానికల్ నివేదిక ప్రకారం.. దేశవ్యాప్తంగా జూలై నెలలో సగటు వర్షపాతం సాధారణం కంటే తక్కువగా ఉంటుందని ఐఎండీ స్పష్టం చేసింది. ఎన్డీటీవీ కూడా ఈ అంచనాలను ధృవీకరించింది.

శ్రీశైలం, సాగర్ — డెడ్ స్టోరేజ్‌కు చేరువలో జలాశయాలు

ఏపీ, తెలంగాణ రాష్ట్రాలకు ప్రాణనాడి లాంటి శ్రీశైలం, నాగార్జునసాగర్ జలాశయాలు ఈ రుతుపవనాల సీజన్ తొలి నెల ముగిసేసరికి డెడ్ స్టోరేజ్ సమీపానికి చేరుకున్నాయి. కృష్ణా బేసిన్‌లోని ఎగువ ప్రాంతాలైన మహారాష్ట్ర, కర్ణాటకలో కూడా వర్షాలు అంతంతమాత్రంగానే ఉన్నాయి. ఈ ఎగువ రాష్ట్రాల్లో పడే వర్షాలే శ్రీశైలం, సాగర్ ప్రాజెక్టులకు ఆయువుపట్టు.

ఈ రెండు జలాశయాల మీద ఆధారపడి నాగార్జునసాగర్ కుడి, ఎడమ కాలువలు, కృష్ణా డెల్టా ఆయకట్టు, హైదరాబాద్ తాగునీటి సరఫరాతో పాటు ఏపీ, తెలంగాణల్లోని జలవిద్యుత్ కేంద్రాలు ఉన్నాయి. జలాశయాలు డెడ్ స్టోరేజ్‌కు పడిపోతే ఇవన్నీ స్తంభించిపోతాయి. ఖరీఫ్ సాగుకు నీరు ఇవ్వడం దాదాపు అసాధ్యంగా మారుతుంది.

ఖరీఫ్ రైతు — రెండు రాష్ట్రాల్లో ఒకే గుండెకోత

జూలై తొలి వారం నాటికి వరి నాట్లు వేయడం, పత్తి విత్తనాలు చల్లడం సాధారణం. కానీ చుక్క నీరు లేకపోతే రైతు ఏం చేయగలడు? ఇప్పటికే అనేక జిల్లాల్లో విత్తనాలు కొనిపెట్టుకున్న రైతులు వరుణుడి కరుణ కోసం ఆకాశం వైపు చూస్తున్నారు. ఇక బోరుబావుల మీద ఆధారపడే రైతులకు కరెంటు కోతల భయం పట్టుకుంది. జలాశయాల్లో నీరు లేకపోతే జలవిద్యుత్ ఉత్పత్తి పడిపోయి థర్మల్ కేంద్రాల మీద ఒత్తిడి పెరుగుతుంది. దీంతో లోడ్ షెడ్డింగ్ (విద్యుత్ కోతలు) వచ్చే ప్రమాదం ఉంది.

ఇదొక విషవలయంలాంటి సంక్షోభం. వర్షాలు రాకపోతే జలాశయాలు నిండవు. జలాశయాలు నిండకపోతే సాగునీరు రాదు, కరెంటు ఉత్పత్తి పడిపోతుంది. కరెంటు లేకపోతే బోరుబావులు పనిచేయవు. అంటే రైతుకు అటు ఆకాశం నుంచి, ఇటు నేల నుంచీ చుక్క నీరు రాదు. ఈ గొలుసుకట్టు సమస్యలన్నీ వరుణుడి దయపైనే ఆధారపడి ఉన్నాయి.

పొలిటికల్ పల్స్

తెరవెనుక రాజకీయ వర్గాల్లో ఇప్పటికే గుసగుసలు మొదలయ్యాయి. తెలంగాణలో సీఎం రేవంత్ రెడ్డి ప్రభుత్వం రైతు రుణమాఫీ హామీతో అధికారంలోకి వచ్చింది. ఇప్పుడు రుణమాఫీ చేసినా, చేతిలో పంట లేకపోతే రైతుకు ఒరిగేదేమిటి? అన్న ప్రశ్నను ప్రతిపక్ష బీఆర్ఎస్ (BRS) బలంగా సంధించే అవకాశం ఉందని రాజకీయ వర్గాల్లో చర్చ జరుగుతోంది. ఇక ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో సీఎం చంద్రబాబు నాయుడు 'అన్నదాత సుఖీభవ', సాగు సబ్సిడీల గురించి చెప్పారు. కానీ ఆకాశం నుంచి నీరు రాకపోతే ఆ స్కీములన్నీ కాగితాలకే పరిమితమవుతాయి. ఈ సమస్యను వైఎస్సార్‌సీపీ (YSRCP) ఎలా ఆయుధంగా మలుచుకుంటుందో వేచి చూడాలని పొలిటికల్ అబ్జర్వర్లు అంటున్నారు.

ఇండియా హెరాల్డ్ విశ్లేషణ ప్రకారం.. ఈ సంక్షోభంలో అసలు పొలిటికల్ గేమ్ ఏమిటంటే, ఈ వైఫల్యం బాధ్యత ఎవరిపై పడుతుందనేదే. రెండు రాష్ట్రాల్లోనూ జలాశయాల నిర్వహణ, నీటి కేటాయింపులకు సంబంధించి కృష్ణా వాటర్ డిస్ప్యూట్ ట్రిబ్యునల్ నిర్ణయాలు ఇప్పటికీ అమలులో ఉన్నాయి. నీరు తక్కువగా ఉన్నప్పుడు ఈ రెండు రాష్ట్రాల మధ్య వాటాల పంచాయితీ మరింత ముదురుతుంది. గత కరువు సీజన్లలో జరిగింది కూడా ఇదే. కృష్ణా జలాల వాటా అంశం రాజకీయంగా వేడెక్కుతుంది. ఇరు రాష్ట్రాల మధ్య పరస్పర ఆరోపణలు, కోర్టు కేసులు, బంద్‌లకు దారితీస్తుంది. (ఇది రాజకీయ, పరిశ్రమ వర్గాల్లో జరుగుతున్న చర్చల ఆధారంగా చేసిన విశ్లేషణ మాత్రమే.)

విద్యుత్ సంక్షోభం — ముంచుకొస్తున్న మరో తుఫాను

ఇంకా వేసవి తీవ్రత తగ్గలేదు. ఏసీ (AC) లోడ్ అధికంగానే ఉంది. టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా అంచనా ప్రకారం జూలైలో సాధారణం కంటే ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రతలు నమోదు కానున్నాయి. అంటే విద్యుత్ డిమాండ్ మరింత పెరుగుతుంది. కానీ జలవిద్యుత్ ఉత్పత్తి మాత్రం తగ్గిపోతుంది. ఈ గ్యాప్ పూడ్చడానికి థర్మల్ ప్లాంట్ల మీద ఒత్తిడి విపరీతంగా పెరుగుతుంది. బొగ్గు సరఫరా, గ్యాస్ ధరలు.. ఈ రెండూ రాష్ట్ర ఖజానాకు పెనుభారమే. ఫలితంగా రైతులకు ఇచ్చే ఉచిత విద్యుత్ గంటల్లో కోత విధించాల్సి రావచ్చు. రాజకీయంగా ఇది అత్యంత సున్నితమైన అంశం.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో వ్యవసాయానికి రోజుకు 9 గంటల ఉచిత విద్యుత్ ఇస్తున్నారు. తెలంగాణలో 24 గంటల వ్యవసాయ విద్యుత్ అనేది ప్రధాన ఎన్నికల వాగ్దానం. జలాశయాలు డెడ్ స్టోరేజ్‌లో ఉన్నప్పుడు ఈ రెండు హామీలు నిలబెట్టుకోవడం ఎంత కష్టమో రెండు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు బాగా తెలుసు. అలాగని కరెంటు కోతలు విధిస్తే రైతుల ఆగ్రహం చవిచూడక తప్పదు.. ఇవ్వాలంటే ఖజానాకు భారం. ఇది ప్రభుత్వాలకు రాజకీయంగా పెద్ద చిక్కుముడి.

ముందుచూపు — ఆగస్టులోనైనా మలుపు తిరుగుతుందా?

భవిష్యత్తు సమీకరణాలపై ఇండియా హెరాల్డ్ అందిస్తున్న పొలిటికల్ అనాలసిస్ ఇది: జూలైలో కూడా వర్షాలు పడకపోతే, ఆగస్టు మొదటి వారంలోనే ఈ సంక్షోభం పూర్తిస్థాయి రాజకీయ యుద్ధంగా మారే అవకాశం ఉంది. ఇక్కడ కొన్ని కీలక అంశాలు గమనించాలి:

మొదటిది.. రెండు ప్రభుత్వాలు జలాశయాల నీటి కేటాయింపులపై ఎలాంటి నిర్ణయాలు తీసుకుంటాయన్నది ఆసక్తికరం. తాగునీటికా, సాగునీటికా, కరెంటుకా.. దేనికి ప్రాధాన్యత ఇస్తారన్నది రాజకీయంగా అత్యంత సున్నితమైన అంశం. రెండవది.. కేంద్ర ప్రభుత్వం కరువు ప్రకటన చేసి, ప్యాకేజీ దిశగా అడుగులు వేస్తుందా లేదా అనేది చూడాలి. ఎన్‌డీఆర్‌ఎఫ్ (NDRF) నిధులు, పంట బీమా క్లెయిమ్‌లు ఈ సీజన్‌లో మునుపెన్నడూ లేనంత వేగంగా అవసరమవుతాయి. మూడవది.. కృష్ణా నీటి వాటా పంచాయితీ మళ్లీ తెరపైకి వస్తే, ఏపీ-తెలంగాణ సంబంధాలు మరింత ఉద్రిక్తంగా మారే ప్రమాదం ఉంది.

ఆగస్టు నెలకు సంబంధించి ఐఎండీ ఇంకా ఎలాంటి అంచనాలు ప్రకటించలేదు. కానీ ఎల్‌నినో ప్రభావం ఆగస్టు మధ్య వరకూ కొనసాగే అవకాశం ఉందని ఇండియా టుడే నివేదించింది. దీన్నిబట్టి చూస్తే ఇప్పట్లో ఈ సంక్షోభం తగ్గుముఖం పట్టే సూచనలు కనిపించడం లేదు.

చివరగా ఒక్క మాట. రుతుపవనాలు ప్రకృతి చేతిలో ఉన్నాయి. కానీ సంక్షోభ నిర్వహణ అనేది పూర్తిగా ప్రభుత్వాల చేతుల్లోనే ఉంది. వరుణుడు కరుణించలేదని సాకులు చెప్పి చేతులు దులుపుకోవచ్చు. కానీ జలాశయాల్లో ఉన్న కొద్దిపాటి నీటిని ఎక్కడికి వాడాలి? రైతులకు ప్రత్యామ్నాయ సాగు ప్రణాళికలు ఏమిటి? కరెంటు కష్టాలు రాకుండా ఎలా సమీకరించాలి? ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానం చెప్పాల్సింది ఆకాశం కాదు.. అమరావతి, హైదరాబాద్‌లోని సచివాలయాలే. ఆ సమాధానం ఎంత వేగంగా, ఎంత నిజాయితీగా వస్తుందనేదే.. 2026లో రేవంత్‌కు, చంద్రబాబుకు ఎదురుకాబోయే అసలైన అగ్నిపరీక్ష.

Key Takeaways

• ఐఎండీ ప్రకారం జూన్‌లో 11% వర్షపాత లోటు. జూలైలో కూడా సాధారణం కంటే తక్కువ వర్షపాతం ఉంటుందని అంచనా వేసిన ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్, ది హిందూ, ఎన్డీటీవీ.
• ముఖ్యంగా ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో జూలై వర్షపాతం తక్కువగా ఉంటుందని ఐఎండీ అంచనా - ది హిందూ ప్రకారం.
• రుతుపవనాలపై ఎల్‌నినో ప్రభావం పట్టు బిగిస్తోందని ఇండియా టుడే నివేదిక. ఇది ఆగస్టు మధ్య వరకూ కొనసాగే అవకాశం.
• డెడ్ స్టోరేజ్ సమీపంలో శ్రీశైలం, నాగార్జునసాగర్ జలాశయాలు - ఖరీఫ్ సాగు, జలవిద్యుత్, తాగునీటి సరఫరాకు ముప్పు.
• రెండు తెలుగు రాష్ట్రాల మధ్య మళ్లీ తెరపైకి రానున్న నీటి వాటాల పంచాయితీ. ప్రభుత్వాలపై వ్యవసాయ విద్యుత్ హామీల ఒత్తిడి.

Frequently Asked Questions

జూలైలో వర్షాలు ఎందుకు తక్కువగా ఉంటాయి?

ఐఎండీ ప్రకారం ఎల్‌నినో ప్రభావం రుతుపవనాలపై పట్టు బిగిస్తోంది. దీనివల్ల జూన్‌లో ఇప్పటికే 11% వర్షపాత లోటు నమోదైంది. జూలైలో కూడా సాధారణం కంటే తక్కువ వర్షపాతమే ఉంటుందని ఐఎండీ అంచనా వేసినట్లు ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్, ఇండియా టుడే నివేదించాయి.

శ్రీశైలం, నాగార్జునసాగర్‌లలో డెడ్ స్టోరేజ్ అంటే ఏమిటి? ఇది ఎందుకు ప్రమాదకరం?

డెడ్ స్టోరేజ్ అంటే జలాశయంలో నీటిమట్టం అట్టడుగు స్థాయికి పడిపోవడం. ఈ పరిస్థితుల్లో సాగునీరు విడుదల చేయడం, జలవిద్యుత్ ఉత్పత్తి చేయడం సాధ్యం కాదు. ఫలితంగా ఖరీఫ్ పంటలు, తాగునీరు, విద్యుత్ సరఫరా అన్నీ ప్రమాదంలో పడతాయి.

ఖరీఫ్ రైతులపై ఈ వర్షపాత లోటు ఎలా ప్రభావం చూపుతుంది?

జూలై తొలి వారాల్లో వరి నాట్లు వేయడం, పత్తి విత్తనాలు చల్లడం జరుగుతుంది. నీరు లేకపోతే ఈ పనులు ముందుకు సాగవు. మరోవైపు జలవిద్యుత్ ఉత్పత్తి తగ్గడం వల్ల కరెంటు కోతలు వచ్చే ప్రమాదం ఉంది. దీంతో బోరుబావుల మీద ఆధారపడే రైతులకు భూగర్భ జలాలు కూడా అందుబాటులో ఉండవు.

ఈ సంక్షోభ నివారణకు ఏపీ, తెలంగాణ ప్రభుత్వాలు ఏం చేయాలి?

నీటి కేటాయింపుల్లో ప్రాధాన్యతలు నిర్ణయించడం, ప్రత్యామ్నాయ సాగు ప్రణాళికలు (ఆరుతడి పంటలు) సిద్ధం చేయడం, థర్మల్ విద్యుత్ సామర్థ్యం పెంచడంతో పాటు కేంద్రం నుంచి కరువు ప్యాకేజీ కోరడం వంటి అత్యవసర చర్యలు చేపట్టాలి.