మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం 'లాడ్కీ బహిన్ యోజన' కింద 92 లక్షల మంది అనర్హులైన మహిళలను తొలగించి నెలవారీ ₹1,500 నగదు బదిలీని నిలిపివేసింది. ఆర్థికంగా మహారాష్ట్ర కంటే బలహీనంగా ఉన్న ఏపీ, తెలంగాణ ప్రభుత్వాలు తమ ఫ్రీబీ స్కీమ్‌లను ఇంకెన్నాళ్లు భరించగలవనే ప్రశ్న ఇప్పుడు తీవ్రంగా మారుతోంది.

దేశంలోనే అత్యధిక జీడీపీ ఉన్న రాష్ట్రం.. ఆర్థికంగా భారతదేశపు 'పవర్‌హౌస్'గా పేరొందిన మహారాష్ట్ర.. ఒక్కసారిగా 92 లక్షల మంది మహిళలకు నెలవారీ ₹1,500 నగదు బదిలీని ఆపేసింది. 'వన్ ఇండియా' నివేదిక ప్రకారం, లాడ్కీ బహిన్ యోజన కింద వీరంతా అనర్హులుగా తేలారు. ఇది కేవలం ముంబై రాజకీయాలకు సంబంధించిన విషయం మాత్రమే కాదు.. ₹1,500 నుంచి ₹2,500 రేంజ్‌లో ఇలాంటి 'మహాలక్ష్మి' స్కీమ్‌లు అమలు చేస్తున్న ఏపీ, తెలంగాణ ప్రభుత్వాలకు ఇది ఒక హెచ్చరిక లాంటిది.

మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం అసలేం చేసిందంటే.. ఆధార్ ధ్రువీకరణ ద్వారా ఆదాయపు పన్ను చెల్లింపుదారులు, ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు, వార్షికాదాయం ₹2.5 లక్షల కంటే ఎక్కువ ఉన్నవారిని గుర్తించి పథకం నుంచి తొలగించింది. ఇంత భారీ స్థాయిలో 'క్లీనప్' చేయడానికి కారణం ఒక్కటే.. ఖజానాపై పడుతున్న భారాన్ని మోయలేకపోవడమే. ఎన్నికల ముందు ఓట్ల కోసం ప్రకటించిన పథకానికి.. తీరా అధికారంలోకి వచ్చాక కోత పెట్టక తప్పని పరిస్థితి నెలకొంది.

ఫ్రీబీల వెనుక అసలు లెక్కలు

మహారాష్ట్ర జీడీపీ దాదాపు ₹40 లక్షల కోట్లు. ఇది దేశ మొత్తం జీడీపీలో దాదాపు 14 శాతం. అయినా ఈ యోజన వల్ల ఏటా దాదాపు ₹46,000 కోట్ల భారం పడుతున్నట్లు అంచనా. దీన్ని భరించలేకే ఇప్పుడు 92 లక్షల మందిని స్కీమ్ నుంచి 'ఔట్' చేశారు. ఇప్పుడు ఇదే లెక్కను తెలుగు రాష్ట్రాలకు అన్వయించి చూద్దాం. ఏపీ జీడీపీ మహారాష్ట్రలో కనీసం మూడో వంతు కూడా లేదు. తెలంగాణ పరిస్థితి కాస్త మెరుగ్గానే ఉన్నా.. అప్పుల భారం మాత్రం ఎక్కువే.

ఏపీలో చంద్రబాబు నాయుడు ప్రభుత్వం 'అన్నా మహాలక్ష్మి' కింద మహిళలకు నెలవారీ ₹1,500, తెలంగాణలో రేవంత్ రెడ్డి ప్రభుత్వం 'మహాలక్ష్మి' కింద ₹2,500 అందిస్తామని హామీ ఇచ్చాయి. ఢిల్లీలో ఆతిశీ సర్కార్ కూడా మహిళలకు నెలవారీ ₹2,500 ఇస్తామని ప్రకటించినట్లు 'జనసత్తా' నివేదించింది. ఒక్కమాటలో చెప్పాలంటే.. దేశమంతా ఇదొక 'ఫ్రీబీ రేసు'లా మారిపోయింది.

మహారాష్ట్ర క్రాష్.. తెలుగు రాష్ట్రాలకు ఎందుకు హెచ్చరిక?

ఎంతో ఆర్థిక బలం ఉన్న మహారాష్ట్రే ఈ భారాన్ని మోయలేక చేతులెత్తేసింది. ఇక ఏపీ అప్పులు ₹4 లక్షల కోట్లు దాటగా, తెలంగాణ అప్పులు ₹3.5 లక్షల కోట్లకు పైనే ఉన్నాయి. ఈ రెండు రాష్ట్రాలూ ఇప్పటికే రెవెన్యూ లోటుతో సతమతమవుతున్నాయి. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో కొత్తగా లక్షల కోట్ల ఫ్రీబీ భారాన్ని మోయడమనేది ఆర్థిక వ్యవస్థకే పెను ముప్పు.

దీని వెనుక ఉన్న రాజకీయ లెక్క పక్కాగా కనిపిస్తోంది. ఎన్నికల్లో మహిళా ఓటర్లను ఆకర్షించేందుకు ప్రతి పార్టీ ఇలాంటి హామీలు ఇస్తోంది. కానీ IHG'ఫ్రీ' స్కీమ్‌లకు కూడా ఇదే కోత పడనుందా? అనే ప్రశ్న ఇప్పుడు తెరపైకి వచ్చింది. ఎన్నికల్లో గెలిచాక ఖజానా పరిస్థితి చూస్తే అసలు వాస్తవాలు కళ్లు తెరిపిస్తాయి. అప్పుడు మహారాష్ట్ర చేసినట్లే ఇక్కడా కోత పడక తప్పదు.

పొలిటికల్ పల్స్

తెలుగు రాజకీయ వర్గాల్లో ఇప్పుడు ఒక చర్చ బలంగా నడుస్తోంది. 'బాబు అయినా, రేవంత్ అయినా.. ఈ స్కీమ్‌లను రెండేళ్ల పాటు నడపడం కూడా కష్టమే' అనే టాక్ వినిపిస్తోంది. ఏపీలో అన్నా మహాలక్ష్మి అమలు ఇంకా పూర్తిస్థాయిలో మొదలుకాలేదు. తెలంగాణలో మహాలక్ష్మి మొదటి విడత చెల్లింపులు జరిగినా.. రెగ్యులర్ పేమెంట్లపై జరుగుతున్న జాప్యం ఇప్పటికే చర్చనీయాంశంగా మారింది. రాజకీయంగా ఎవరూ ఈ విషయాన్ని బహిరంగంగా ఒప్పుకోరు.. కానీ లెక్కలు అబద్ధం చెప్పవు కదా! (ఇది కేవలం రాజకీయ వర్గాల్లో జరుగుతున్న చర్చల ఆధారంగా చేసిన అంచనా మాత్రమే, నిర్ధారిత వాస్తవం కాదు).

ఈ ఫ్రీబీ సంక్షోభం వెనుక ఉన్న అసలు ఎత్తుగడను ఇండియా హెరాల్డ్ విశ్లేషించింది. ఇది కేవలం 'డబ్బుల్లేవు' అనే సమస్య మాత్రమే కాదు. ఇది 'ఎన్నికల ఆర్థిక శాస్త్రం' వర్సెస్ 'పాలన ఆర్థిక శాస్త్రం' మధ్య జరుగుతున్న ఘర్షణ. ఎన్నికల్లో గెలవడానికి ₹1,500, ₹2,500 ఇస్తామని హామీలు ఇవ్వొచ్చు.. కానీ పాలనలోకి వచ్చాక ఆ హామీలు అమలు చేయాలంటే రోడ్లు, విద్య, వైద్యం, మౌలిక సదుపాయాలపై పెట్టే ఖర్చును తగ్గించుకోవాల్సి వస్తుంది. ఒకదాన్ని పెంచాలంటే మరొకటి తగ్గక తప్పదు.. ఖజానా వాస్తవం ఇదే.

రాబోయే రోజుల్లో ఏం జరగబోతోంది?

మహారాష్ట్ర చేపట్టిన ఈ 'క్లీనప్' నిర్ణయాన్ని ఇతర రాష్ట్రాలు కూడా అనుసరించక తప్పని పరిస్థితి. ఏపీలో అన్నా మహాలక్ష్మి పథకం పూర్తిస్థాయిలో అమల్లోకి వస్తే.. ఆరు నెలల నుంచి ఏడాది లోపు 'అర్హత ధ్రువీకరణ' పేరుతో భారీ కోతలు పడటం ఖాయమని ఆర్థిక విశ్లేషకులు అంచనా వేస్తున్నారు. ఇక తెలంగాణలో ఇస్తున్న ₹2,500 హామీ భరించడం మరింత కష్టం. ఎందుకంటే ఇది మహారాష్ట్ర ఇస్తున్న ₹1,500 కంటే ₹1,000 ఎక్కువ కాబట్టి. పవార్‌కు షాక్.. ఎన్డీయేలోకి 5 ఎమ్మెల్యేలు లాంటి మహారాష్ట్ర రాజకీయ పరిణామాలు చూస్తుంటే.. అక్కడి మహాయుతి ప్రభుత్వం ఈ కోత వల్ల రాజకీయంగా ఎంత డ్యామేజ్ ఎదుర్కొంటోందో అర్థమవుతోంది. ఇప్పుడు ఇదే భయం తెలుగు రాష్ట్రాల ముఖ్యమంత్రులకు కూడా పట్టుకుంది.

ఢిల్లీ ప్రభుత్వం చేసిన ₹2,500 ప్రకటన ఈ 'ఫ్రీబీ ఆయుధ పోటీ'ని మరింత తీవ్రం చేసింది. ఒక రాష్ట్రం ₹1,500 ఇస్తామంటే, మరొక రాష్ట్రం ఏకంగా ₹2,500 అంటోంది. ఈ రేసులో చివరికి ఓడిపోయేది రాష్ట్ర ఖజానా, పన్ను చెల్లింపుదారులు, మౌలిక సదుపాయాలపై ఆధారపడే సామాన్యుడే.

ఈ మొత్తం ఎపిసోడ్‌లో తెలుగు రాష్ట్రాల ప్రజలు గుర్తుంచుకోవాల్సిన విషయం ఒక్కటే. దేశంలోనే అత్యంత సంపన్న రాష్ట్రమైన మహారాష్ట్రే.. మహిళలకు ఇచ్చే ₹1,500 సాయాన్ని నిలిపివేయాల్సి వచ్చింది. మన రాష్ట్రాలు ఆ మహారాష్ట్ర కంటే ఆర్థికంగా ఎంతో వెనుకబడి ఉన్నాయి. ఉచిత హామీలు ఓట్లు తెచ్చిపెట్టొచ్చు.. కానీ ఖజానా ఖాళీ అయినప్పుడు ఆ హామీలన్నీ కాగితపు పువ్వుల్లా రాలిపోక తప్పదు. ఇక్కడ అసలు ప్రశ్న ఏంటంటే.. మీకు వచ్చే ₹1,500 కోసం మీ పిల్లల స్కూల్ రోడ్డు, మీ ఊరి ఆసుపత్రి, మీ భవిష్యత్తు కోసం పెట్టే ఖర్చులను తగ్గించుకోవడానికి మీరు సిద్ధమేనా?

ఇందులో పేర్కొన్న ఆరోపణలు ఆయా మూలాల ఆధారంగా ప్రచురించబడ్డాయి. న్యాయస్థానం తీర్పు వెలువరించే వరకు ఇవి నిరూపితం కానివి. సబ్‌ జ్యుడిస్‌లో ఉన్న అంశాలను తటస్థంగా నివేదించాం.

ఇండియా హెరాల్డ్ సంపాదకీయ ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) సహాయంతో ఈ వార్తను రాయడం జరిగింది. ప్రచురణకు ముందు హ్యూమన్ ఎడిటర్ దీన్ని పర్యవేక్షించారు.

Key Takeaways

• మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం లాడ్కీ బహిన్ యోజన కింద 92 లక్షల మంది అనర్హులైన మహిళలను తొలగించి, నెలవారీ ₹1,500 సాయాన్ని నిలిపివేసింది — వన్ ఇండియా నివేదిక
• దేశంలోనే అత్యధిక జీడీపీ ఉన్న మహారాష్ట్రే ఈ భారాన్ని మోయలేకపోతే.. ₹4 లక్షల కోట్ల అప్పుల్లో ఉన్న ఏపీ, ₹3.5 లక్షల కోట్ల అప్పుల్లో ఉన్న తెలంగాణ ఈ స్కీమ్‌లను ఎలా మోస్తాయనేది ఇప్పుడు కీలక ప్రశ్నగా మారింది.
• ఏపీలో అన్నా మహాలక్ష్మి, తెలంగాణలో మహాలక్ష్మి, ఢిల్లీలో ₹2,500 స్కీమ్.. ఇలా దేశవ్యాప్తంగా ఫ్రీబీల పోటీ తీవ్రమైంది.
• రాబోయే ఆరు నెలల నుంచి ఏడాది లోపు ఏపీ, తెలంగాణల్లో కూడా 'అర్హత ధ్రువీకరణ' పేరుతో భారీ కోతలు పడొచ్చని రాజకీయ వర్గాలు అంచనా వేస్తున్నాయి.

Frequently Asked Questions

మహారాష్ట్రలో 'లాడ్కీ బహిన్ యోజన' ఎందుకు ఆపేశారు?

'వన్‌ ఇండియా' నివేదిక ప్రకారం.. ఆదాయపు పన్ను చెల్లింపుదారులు, ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు, ₹2.5 లక్షలకు పైగా ఆదాయం ఉన్న 92 లక్షల మంది మహిళలు అనర్హులుగా తేలారు. ఖజానాపై భారం తగ్గించుకునేందుకే వారిని ఈ స్కీమ్ నుంచి తొలగించారు.

ఏపీ, తెలంగాణల్లోని ఫ్రీబీ స్కీమ్‌లపై దీని ప్రభావం ఎలా ఉంటుంది?

మహారాష్ట్ర కంటే ఆర్థికంగా బలహీనమైన ఏపీ (₹4 లక్షల కోట్లకు పైగా అప్పులు), తెలంగాణ (₹3.5 లక్షల కోట్లకు పైగా అప్పులు) రాష్ట్రాలు దీర్ఘకాలం పాటు ఇలాంటి నగదు బదిలీలను భరించడం కష్టం. భవిష్యత్తులో అర్హత ధ్రువీకరణ పేరుతో ఇక్కడా కోతలు పడే అవకాశం ఉంది.

ఢిల్లీలో ₹2,500 స్కీమ్ ఎప్పుడు మొదలవుతుంది?

'జనసత్తా' నివేదిక ప్రకారం.. రక్షాబంధన్ సందర్భంగా మహిళలకు నెలవారీ ₹2,500 ఇచ్చే పథకాన్ని అమలు చేయడానికి ఢిల్లీ ప్రభుత్వం సిద్ధమవుతోంది.