తుర్కియే తన వద్ద ఉన్న సెకండ్ హ్యాండ్ S-400 క్షిపణులను కౌడీల ధరకు ఇస్తానన్నా భారత్ కొనకపోవడానికి ప్రధాన కారణం భౌగోళిక రాజకీయ ముప్పు. పాకిస్థాన్‌కు మద్దతిచ్చే తుర్కియేకు ఫండ్స్ ఇవ్వడం వాషింగ్టన్, న్యూఢిల్లీలకు ఇష్టం లేదు. దీనికి తోడు భవిష్యత్తులో CAATSA ఆంక్షల భయం, పాత ఆయుధాలకు రష్యా నుంచి సరైన మెయింటెనెన్స్ సపోర్ట్ దొరకకపోవడం లాంటివి భారత్ ముందున్న అడ్డంకులు.

రష్యా నుంచి కొన్న ఎస్-400 (S-400) క్షిపణి వ్యవస్థలు ఇప్పుడు తుర్కియేకు గుదిబండగా మారాయి. అమెరికా ఎఫ్-35 (F-35) ఫైటర్ జెట్ ప్రోగ్రామ్‌లో తిరిగి చేరేందుకు ఎర్డోగాన్ ప్రభుత్వం వీటిని 'కౌడీల ధరకు' వదిలించుకునేందుకు సిద్ధమైంది. ఉక్రెయిన్ యుద్ధం కారణంగా రష్యా నుంచి భారత్‌కు రావాల్సిన ఎస్-400 డెలివరీలు తీవ్రంగా ఆలస్యమవుతున్న వేళ, ఈ సెకండ్ హ్యాండ్ ఆఫర్ అంతర్జాతీయంగా ఆసక్తి రేపుతోంది. ఒకవేళ భారత్ ఈ ఆఫర్‌ను స్వీకరిస్తే ఏమవుతుంది? అన్న చర్చ డిఫెన్స్ వర్గాల్లో మొదలైంది.

2018లో భారత్ సుమారు 5.4 బిలియన్ డాలర్లతో ఐదు ఎస్-400 స్క్వాడ్రన్ల కోసం రష్యాతో కీలక ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది. చైనా, పాకిస్థాన్ సరిహద్దుల్లో మోహరించేందుకు ఇవి అత్యంత కీలకం. అయితే, ఇప్పటివరకు మూడు స్క్వాడ్రన్లు మాత్రమే న్యూఢిల్లీకి అందాయి. ఉక్రెయిన్ సంక్షోభంతో మిగిలినవి ఎప్పుడు వస్తాయో కచ్చితమైన క్లారిటీ లేదు. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో తుర్కియే ఆఫర్ చూస్తే ఆర్థికంగా, వ్యూహాత్మకంగా లాభమే అనిపించవచ్చు. వాళ్లు వాడినవి కాబట్టి తక్కువ ధరకే వస్తాయి. కానీ, న్యూఢిల్లీ రక్షణ వర్గాలు ఈ డీల్ వైపు కన్నెత్తి కూడా చూడట్లేదు. దీనికి ప్రధానంగా మూడు అతిపెద్ద కారణాలున్నాయి.

ఈ భౌగోళిక రాజకీయ చదరంగం వెనుక ఉన్న అసలు ఎత్తుగడను ఇండియా హెరాల్డ్ ముందుగానే పసిగట్టింది. మొదటి, అతిపెద్ద అడ్డంకి అమెరికా విధించే 'కాట్సా' (CAATSA) ఆంక్షలు. రష్యాతో నేరుగా చేసుకున్న ఒప్పందానికి గతంలో అమెరికా నుంచి భారత్ దౌత్యపరంగా ఒకరకమైన మినహాయింపు పొందింది. కానీ, ఇప్పుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ మళ్లీ శ్వేతసౌధంలో అడుగుపెడుతున్న వేళ, తుర్కియే నుంచి సెకండ్ హ్యాండ్ ఆయుధాలు కొంటే వాషింగ్టన్ కచ్చితంగా ఊరుకోదు. ట్రంప్ విధానాలు ఎప్పుడు ఎలా మారుతాయో ఎవరూ ఊహించలేరు. కొత్తగా ఆంక్షల ముప్పు తెచ్చుకోవడం భారత్‌కు ఇష్టం లేదు.

రెండో ప్రధాన కారణం తుర్కియే విదేశాంగ విధానం. రాజకీయ వర్గాల్లో జరుగుతున్న చర్చ ప్రకారం, తుర్కియే అధ్యక్షుడు ఎర్డోగాన్ పదేపదే కాశ్మీర్ విషయంలో పాకిస్థాన్‌కు వంతపాడుతున్నారు. ఐక్యరాజ్యసమితి లాంటి అంతర్జాతీయ వేదికలపై భారత్‌ను విమర్శించే దేశానికి, మన సొంత డిఫెన్స్ బడ్జెట్ నుంచి వేల కోట్ల ఫండ్స్ ఎందుకు ఇవ్వాలన్నది సౌత్ బ్లాక్ అధికారుల సూటి ప్రశ్న. పాకిస్థాన్ మిత్రదేశానికి ఆర్థిక సాయం చేయడం అంటే, పరోక్షంగా మన శత్రువులకు బలం చేకూర్చడమే. ఇది వ్యూహాత్మక ఆత్మహత్యే అవుతుంది.

మూడోది పూర్తిగా సాంకేతికమైన సమస్య. ఆయుధాలు కొనుగోలు చేయడం వేరు, వాటిని దశాబ్దాల పాటు మెయింటైన్ చేయడం వేరు. తుర్కియే నుంచి పాత ఆయుధాలు కొంటే, రేపు వాటికి విడిభాగాలు (spare parts), సాఫ్ట్‌వేర్ అప్‌గ్రేడ్స్ కావాలంటే రష్యా నుంచి నేరుగా సపోర్ట్ రావడం కష్టం. థర్డ్ పార్టీ ద్వారా కొన్న వ్యవస్థలకు మాస్కో పూర్తి స్థాయి గ్యారెంటీ ఇవ్వదు. పైగా, వ్లాదిమిర్ పుతిన్‌ను కాదని తుర్కియేతో డీల్ చేసుకుంటే రష్యాతో దశాబ్దాలుగా ఉన్న వ్యూహాత్మక బంధం దెబ్బతింటుంది.

చవకగా వస్తుందన్న ఆశతో కొంటే, అటు అమెరికా ఆగ్రహానికి, ఇటు రష్యా అసంతృప్తికి గురికావాల్సి వస్తుంది. అందుకే ఈ 'సెకండ్ హ్యాండ్' ఉచ్చులో పడకుండా, స్వదేశీ రక్షణ వ్యవస్థలైన ప్రాజెక్ట్ కుశ (Project Kusha) లాంటి వాటిని వేగవంతం చేయడం లేదా పుతిన్ డెలివరీల కోసమే ఓపికగా వెయిట్ చేయడం భారత్ ముందున్న ఏకైక మార్గం. ఆయుధాలైనా, బంధాలైనా డైరెక్ట్ డీల్స్ ఎప్పుడూ సేఫ్.. మరి ఈ ఆలస్యాన్ని సరిహద్దుల్లో చైనా ఎలా వాడుకుంటుందన్నదే ఇప్పుడు దేశం ముందున్న అసలు ప్రశ్న.

ఇండియా హెరాల్డ్ సంపాదకీయ ప్రమాణాలకు లోబడి AI సాయంతో రాసిన కథనం. పబ్లిష్ చేసే ముందు ఎడిటర్ పర్యవేక్షించారు.

Key Takeaways

• భారత్-రష్యా మధ్య 5.4 బిలియన్ డాలర్ల ఎస్-400 డెలివరీలు ఇంకా పెండింగ్‌లో ఉన్నాయి.
• కాశ్మీర్ విషయంలో పాకిస్థాన్‌కు మద్దతిచ్చే తుర్కియేతో రక్షణ ఒప్పందాలు చేసుకోవడానికి భారత్ సుముఖంగా లేదు.
• సెకండ్ హ్యాండ్ ఆయుధాలకు రష్యా నుంచి మెయింటెనెన్స్, స్పేర్ పార్ట్స్ దొరకడం సాంకేతికంగా చాలా కష్టం.

Frequently Asked Questions

తుర్కియే S-400లను ఎందుకు అమ్మకానికి పెట్టింది?

అమెరికా విధించిన ఆంక్షల నుంచి బయటపడి, F-35 ఫైటర్ జెట్ ప్రోగ్రామ్‌లో తిరిగి చేరడం కోసం తుర్కియే ఈ రష్యన్ వ్యవస్థలను వదిలించుకోవాలని చూస్తోంది.

భారత్‌కు S-400 అవసరం ఉందా?

అవును, చైనా, పాకిస్థాన్ సరిహద్దుల రక్షణ కోసం భారత్ 2018లోనే రష్యాతో 5 స్క్వాడ్రన్ల కోసం ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది.

CAATSA ఆంక్షలు అంటే ఏమిటి?

రష్యా, ఇరాన్, ఉత్తర కొరియాల నుంచి ఆయుధాలు కొనుగోలు చేసే దేశాలపై అమెరికా విధించే ఆర్థిక, రక్షణ ఆంక్షల చట్టం.