ఉగ్రవాదాన్ని ప్రోత్సహిస్తూ ఒప్పందాల రక్షణ కోరడం కుదరదని భారత్ స్పష్టం చేస్తోంది. సింధు జలాల ఒప్పందాన్ని సవరించడం లేదా నిలిపివేయడం ద్వారా పాక్ వ్యవసాయ, ఆర్థిక వ్యవస్థపై నేరుగా ఒత్తిడి తెచ్చే వ్యూహాన్ని మోదీ సర్కార్ అమలు చేస్తోంది. ఇది సర్జికల్ స్ట్రైక్స్ కంటే గట్టి దెబ్బ అని జీ న్యూస్ (Zee News) విశ్లేషించింది.

పాకిస్థాన్ సాగు భూమిలో 80 శాతానికి ప్రాణాధారమైన సింధు జలాల ఒప్పందాన్ని భారత్ వ్యూహాత్మక ఒత్తిడి సాధనంగా మలిచిందని జీ న్యూస్ (Zee News) విశ్లేషణ పేర్కొంది. ఆరున్నర దశాబ్దాలుగా ఎన్ని యుద్ధాలు జరిగినా భారత్ ముట్టుకోని ఈ ఒప్పందం.. ఇప్పుడు మోదీ సర్కార్ చేతిలో సర్జికల్ స్ట్రైక్స్ కంటే పదునైన ఆయుధంగా మారుతోంది.

1960లో ప్రపంచ బ్యాంకు మధ్యవర్తిత్వంతో కుదిరిన ఈ ఒప్పందం ప్రకారం.. సింధు, జీలం, చీనాబ్ లాంటి పశ్చిమ నదుల జలాలు పాకిస్థాన్‌కు, రావి, బియాస్, సట్లెజ్ నదుల జలాలు భారత్‌కు కేటాయించారు. కానీ, పశ్చిమ నదుల జన్మస్థానం భారత భూభాగంలోని కాశ్మీర్ లోయలోనే ఉంది. ఈ భౌగోళిక వాస్తవమే ఇప్పుడు భారత్ చేతిలో అత్యంత శక్తివంతమైన అస్త్రంగా మారింది.

పహల్గామ్ ఉగ్రదాడి తర్వాత భారత్ వైఖరి పూర్తిగా మారిపోయింది. 'ఉగ్రవాదం, ఒప్పందాలు కలిసి సాగవు' — ఈ ఒక్క వాక్యంలో మోదీ సర్కార్ తన వ్యూహాన్ని కుండబద్దలు కొట్టింది. న్యూస్ 18 (News18) కథనం ప్రకారం.. బీజేపీ నేత రామ్ మాధవ్ కూడా ఇదే విషయాన్ని స్పష్టంగా చెప్పారు. పాకిస్థాన్‌తో ఎలాంటి ట్రాక్-2 చర్చలు సాధ్యం కాదని, ఉగ్రవాదానికి ఆశ్రయమిస్తూ దౌత్యం కోరడం చెల్లదని ఆయన తేల్చిచెప్పారు.

నీళ్లు ఆగితే పాక్‌కు ఏమవుతుంది?

ఈ ప్రశ్నకు సమాధానం అంకెల్లోనే ఉంది. ఆ అంకెలు పాకిస్థాన్‌ను భయపెడుతున్నాయి. జీ న్యూస్ విశ్లేషణ ప్రకారం.. పాకిస్థాన్ జీడీపీ (GDP)లో వ్యవసాయ రంగం వాటా దాదాపు 23 శాతం. ఆ దేశ మొత్తం సాగు భూమిలో 80 శాతానికి పైగా సింధు నదీ వ్యవస్థపైనే ఆధారపడి ఉంది. పాక్ ఆహార ధాన్యాగారాలైన పంజాబ్, సింధ్ ప్రావిన్సులు పూర్తిగా ఈ నదుల జలాలపైనే ఆధారపడ్డాయి. ఒకవేళ భారత్ పశ్చిమ నదుల నీటిని మళ్లిస్తే, పాక్ వ్యవసాయ ఆర్థిక వ్యవస్థ కుప్పకూలడం ఖాయం.

దీనివల్ల కేవలం పంటలు మాత్రమే నష్టపోవు. నీటి కొరత నేరుగా ఆహార భద్రతా సంక్షోభానికి దారి తీస్తుంది. ఇప్పటికే పాక్ తీవ్ర ఆర్థిక సంక్షోభంలో కొట్టుమిట్టాడుతోంది. ఐఎంఎఫ్ (IMF) రుణాలపై ఆధారపడుతోంది, ద్రవ్యోల్బణం ఆకాశాన్ని అంటుతోంది. ఇలాంటి గడ్డు పరిస్థితుల్లో నీటి ప్రవాహం తగ్గితే, అది పాకిస్థాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థకు కోలుకోలేని దెబ్బ అవుతుంది.

పొలిటికల్ పల్స్

రాజకీయ వర్గాల్లో ఈ అంశంపై పెద్ద చర్చే నడుస్తోంది. భారత్ ఈ వ్యూహాన్ని అమలు చేయగలదా అన్నది ఒక ప్రశ్న అయితే.. చేయాలనుకుంటోందా అన్నదే అసలు సందేశం. ఒప్పందం సవరణ నోటీసు ఇచ్చినప్పటి నుంచి పాకిస్థాన్ దౌత్య వర్గాల్లో కంగారు మొదలైందని సమాచారం. ఇస్లామాబాద్ అంతర్జాతీయ కోర్టు (Court of Arbitration)కు వెళ్లే ప్రయత్నాలు చేస్తున్నా, భారత్ మాత్రం ద్వైపాక్షిక చర్చలకే పట్టుబడుతోందని తెలుస్తోంది. అంటే పాక్ కోరుతున్నట్లుగా మూడో పక్షం జోక్యం చేసుకోవడం కష్టమే.

(ఇది రాజకీయ, దౌత్య వర్గాల్లో జరుగుతున్న చర్చల ఆధారంగా రాసినది. ధ్రువీకరించని అంచనాలే తప్ప, నిర్ధారిత వాస్తవాలు కావు.)

తుపాకీ కంటే నీరే ఎందుకు పవర్‌ఫుల్?

సర్జికల్ స్ట్రైక్స్, బాలాకోట్ ఎయిర్ స్ట్రైక్స్ పాక్‌కు తాత్కాలికంగా మాత్రమే షాక్ ఇచ్చాయి. కానీ జల వ్యూహం అనేది నిరంతర, నిర్మాణాత్మక ఒత్తిడి. ఇది ఒక్కరోజుతో ముగిసిపోయే ముచ్చట కాదు.. ఏళ్ల తరబడి పాక్ ఆర్థిక వ్యవస్థను నిర్వీర్యం చేసే సత్తా దీనికి ఉంది. భారత్ ఈ అస్త్రాన్ని ఇప్పటివరకు ఉపయోగించకపోవడమే పాక్‌పై ఒక రకంగా దయ చూపినట్లు. ఇక ఆ దయను కొనసాగించే అవసరం లేదని మోదీ సర్కార్ గట్టి సంకేతాలు పంపుతోంది.

ఈ జల వ్యూహం వెనుక ఉన్న అసలు రాజకీయ లెక్కను ఇండియా హెరాల్డ్ విశ్లేషిస్తోంది. 2024 తర్వాత మోదీ సర్కార్‌కు పాకిస్థాన్ విషయంలో ఒక శాశ్వత, తక్కువ-ఖర్చుతో కూడిన ఒత్తిడి సాధనం అవసరమైంది. సైనిక చర్యల వల్ల అంతర్జాతీయ విమర్శలు వస్తాయి, దౌత్యం ద్వారా ఫలితాలు రావడం లేదు. ఆ రెండింటికి మధ్య ఈ నీటి అస్త్రం సరిగ్గా సరిపోతుంది. ఇది యుద్ధం కాదు, అలాగని దౌత్యమూ కాదు.. ఈ రెండింటికీ మధ్య ఉన్న 'గ్రే ఏరియా'లో ఆడుతున్న అత్యంత ప్రభావవంతమైన గేమ్.

ముందున్న దారి — ఏం జరగబోతోంది?

రాబోయే నెలల్లో భారత్ రెండు దిశల్లో అడుగులు వేయవచ్చు. ఒకటి — పశ్చిమ నదులపై భారత భూభాగంలో భారీ నీటిపారుదల ప్రాజెక్టుల నిర్మాణాన్ని వేగవంతం చేయడం. ఇది ఒప్పందం పరిధిలోనే చట్టబద్ధంగా చేయగలిగిన పనే. దీనివల్ల పాక్‌కు అందే నీరు గణనీయంగా తగ్గిపోతుంది. రెండు — ఒప్పంద సవరణ లేదా నిలిపివేత నోటీసును తదుపరి దశకు తీసుకెళ్లడం. ఈ రెండు మార్గాల్లో ఏది ఎంచుకున్నా, పాక్‌పై ఒత్తిడి పెరగడం ఖాయం.

పాకిస్థాన్ కోణంలో చూస్తే, వారి ముందున్న ప్రత్యామ్నాయాలు చాలా పరిమితం. అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానాలకు వెళ్లడం చాలా సమయంతో కూడుకున్న పని. ఆ సమయంలోపే భారత్ ప్రాజెక్టులు ముందుకు సాగుతాయి. అమెరికా, చైనా సాయం కోరినా.. ద్వైపాక్షిక ఒప్పందంలో బయటి దేశాల జోక్యం కష్టం. అంతిమంగా, పాక్ తన ఉగ్రవాద విధానాన్ని మార్చుకోవడమే ఈ ఒప్పందం పునరుద్ధరణకు ఉన్న ఏకైక దారి అని అంతర్జాతీయ సమాజం కూడా అర్థం చేసుకుంటోంది.

గత 65 ఏళ్లలో భారత్ ఏ యుద్ధ సమయంలోనూ ముట్టుకోని ఈ ఒప్పందాన్ని ఇప్పుడు తెరపైకి తేవడమే పాకిస్థాన్‌కు ఇస్తున్న అసలు సందేశం. బుల్లెట్ కాదు, నీటి బిందువు.. ఆ బిందువు ఆగితే పాక్ వ్యవసాయ ఆర్థిక వ్యవస్థ ఎడారిగా మారే ప్రమాదం ఉంది. అయితే, నీరు ఆపడం పాక్‌ను మార్చగలదా? లేక మరింత తీవ్రమైన ప్రతిస్పందనకు దారితీస్తుందా? అన్న ప్రశ్నకు సమాధానం రాబోయే రెండేళ్లలో తేలబోతోంది.

Key Takeaways

• పాకిస్థాన్ సాగు భూమిలో 80 శాతానికి పైగా సింధు నదీ వ్యవస్థపైనే ఆధారపడి ఉంది. భారత్ నీటి ప్రవాహం తగ్గిస్తే పాక్ ఆహార భద్రతకే ముప్పు.
• 'ఉగ్రవాదం, ఒప్పందాలు కలిసి సాగవు' అనే భారత వైఖరి, ఈ ఒప్పందాన్ని భద్రతా-దౌత్య ఆయుధంగా మార్చింది — జీ న్యూస్, న్యూస్ 18 ప్రకారం.
• సైనిక చర్యల వల్ల అంతర్జాతీయ విమర్శలు వస్తాయి. కానీ, జల ఒత్తిడి చట్టబద్ధంగా, తక్కువ ఖర్చుతో నిరంతరం పాక్‌ను నిర్వీర్యం చేయగల వ్యూహం.
• పాక్ అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానాలకు వెళ్లినా ద్వైపాక్షిక ఒప్పందంలో బయటి జోక్యం కష్టం — దీనివల్ల భారత్ వ్యూహాత్మక ఆధిపత్యం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది.

Frequently Asked Questions

సింధు జలాల ఒప్పందం అంటే ఏమిటి? అది ఎప్పుడు కుదిరింది?

1960లో ప్రపంచ బ్యాంకు మధ్యవర్తిత్వంతో భారత్-పాకిస్థాన్ మధ్య కుదిరిన ఒప్పందం ఇది. సింధు నదీ వ్యవస్థలోని ఆరు నదుల నీటి పంపిణీని ఇది నిర్ణయిస్తుంది. దీని ప్రకారం పశ్చిమ నదులైన సింధు, జీలం, చీనాబ్ జలాలు పాక్‌కు.. తూర్పు నదులైన రావి, బియాస్, సట్లెజ్ జలాలు భారత్‌కు కేటాయించారు.

భారత్ నీటి ప్రవాహాన్ని ఆపేస్తే పాకిస్థాన్‌పై ఎలాంటి ప్రభావం పడుతుంది?

పాక్ మొత్తం సాగు భూమిలో 80 శాతానికి పైగా సింధు నదీ వ్యవస్థపైనే ఆధారపడి ఉంది. నీటి ప్రవాహం తగ్గితే వ్యవసాయం దెబ్బతిని, ఆహార భద్రతా సంక్షోభం, ఆర్థిక పతనం వంటి తీవ్ర పరిణామాలు సంభవించే ప్రమాదం ఉందని జీ న్యూస్ (Zee News) విశ్లేషణ పేర్కొంది.

భారత్ ఈ ఒప్పందాన్ని రద్దు చేయగలదా?

ఒప్పందం రద్దు ప్రక్రియ సంక్లిష్టమైనది. కానీ భారత్ సవరణ నోటీసులు ఇవ్వడం, పశ్చిమ నదులపై ప్రాజెక్టులు నిర్మించడం ఒప్పందం పరిధిలోనే చట్టబద్ధంగా సాధ్యమవుతుంది. పూర్తి రద్దు కంటే క్రమంగా నీటి ప్రవాహం తగ్గించే వ్యూహమే ఎక్కువ ప్రభావవంతం అని విశ్లేషకుల అంచనా.