బంగ్లాదేశ్తో చైనా తీస్తా డీల్.. మోదీ సర్కారు కళ్లెదుటే సిలిగురి 'చికెన్స్ నెక్'కు డ్రాగన్ ఉచ్చు!
బంగ్లాదేశ్తో చైనా కుదుర్చుకున్న తీస్తా నదీ ప్రాజెక్ట్ డీల్ భారత భద్రతకు పెనుముప్పుగా మారింది. మన ఈశాన్య రాష్ట్రాలను కలిపే అత్యంత సున్నితమైన 22 కిలోమీటర్ల 'సిలిగురి కారిడార్'కు కూతవేటు దూరంలో చైనా తమ స్థావరాన్ని ఏర్పాటు చేసుకోవడమే దీని వెనుక ఉన్న అసలు వ్యూహం. ఇది సిపెక్ (CPEC) తరహాలో భారత్ను తూర్పున చుట్టుముట్టే డ్రాగన్ ఎత్తుగడ.
జాతీయ భద్రత, భౌగోళిక వ్యూహాల చదరంగంలో వేసే చిన్న ఎత్తుగడ కూడా దేశాల తలరాతలనే మార్చేస్తుంది. ఇప్పుడు సరిగ్గా అలాంటి అదృశ్య యుద్ధమే భారత తూర్పు సరిహద్దుల్లో మొదలైంది. ఒకవైపు పాకిస్థాన్ మీదుగా 'సిపెక్' (CPEC)తో పశ్చిమాన భారత్ను చుట్టుముట్టిన డ్రాగన్.. ఇప్పుడు తూర్పున బంగ్లాదేశ్, మయన్మార్లను కలుపుతూ మరో కారిడార్కు స్కెచ్ వేసింది. టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా కథనం ప్రకారం.. బంగ్లాదేశ్తో చైనా కుదుర్చుకున్న తాజా తీస్తా నదీ ప్రాజెక్ట్ డీల్ ఢిల్లీలోని నార్త్ బ్లాక్ పెద్దలకు నిద్రలేకుండా చేస్తోంది. ఇది కేవలం నీటి పారుదల ప్రాజెక్ట్ మాత్రమే కాదు, భారత సార్వభౌమాధికారంపైకి దూసుకొస్తున్న వ్యూహాత్మక అస్త్రం.
తీస్తా నది భౌగోళికంగా భారత్కు అత్యంత సున్నితమైన ప్రాంతంలో ఉంది. భారత ప్రధాన భూభాగాన్ని ఈశాన్య రాష్ట్రాలతో కలిపే ఏకైక మార్గమే సిలిగురి కారిడార్. దీన్నే 'చికెన్స్ నెక్' అని పిలుస్తారు. దీని వెడల్పు కేవలం 20 నుంచి 22 కిలోమీటర్లు మాత్రమే. ఎన్డీటీవీ విశ్లేషణ ప్రకారం.. ఇప్పుడు బంగ్లాదేశ్ భూభాగంలో తీస్తా ప్రాజెక్టు పేరుతో చైనా ఇంజనీర్లు, సైనిక పరిశీలకులు ఈ 'చికెన్స్ నెక్'కు కేవలం వంద కిలోమీటర్ల లోపు దూరంలోనే తిష్ట వేయబోతున్నారు. రేప్పొద్దున సరిహద్దుల్లో ఏ చిన్న ఘర్షణ జరిగినా, చైనా సులభంగా ఈ కారిడార్ను దిగ్బంధించి, ఈశాన్య భారతాన్ని దేశం నుంచి కట్ చేయగలదు.
ఒకవేళ యుద్ధ వాతావరణమే ఏర్పడితే, ఈ సిలిగురి కారిడార్ను కట్ చేయడం ద్వారా ఈశాన్య రాష్ట్రాలకు సైనిక బలగాలు, ఆయుధాలు, నిత్యావసరాల సరఫరాను డ్రాగన్ పూర్తిగా నిలిపివేయొచ్చు. డోక్లాం వివాదం సమయంలో చైనా సరిగ్గా ఇదే ప్రయత్నం చేసింది. అప్పట్లో భూటాన్ సరిహద్దుల్లో చైనాను దీటుగా ఎదుర్కొన్న భారత సైన్యం.. ఇప్పుడు బంగ్లాదేశ్ వైపు నుంచి ముంచుకొస్తున్న ఈ సరికొత్త ముప్పును ఎలా తిప్పికొడుతుందనేది రక్షణ వర్గాల్లో తీవ్ర చర్చనీయాంశంగా మారింది.
ఈ ముప్పు కేవలం ఒక ప్రాజెక్టుకే పరిమితం కాలేదు. జీ న్యూస్ హిందీ రిపోర్ట్ చేసినట్లుగా.. పశ్చిమాన పాకిస్థాన్తో చేసినట్లే, తూర్పున బంగ్లాదేశ్, మయన్మార్లను కలుపుతూ ఒక భారీ ఎకనామిక్ కారిడార్ను నిర్మించాలని బీజింగ్ ప్లాన్ చేస్తోంది. నిజానికి తీస్తా నదీ జలాల నిర్వహణను భారత్కే అప్పగించాలని బంగ్లాదేశ్ మొదట భావించింది. కానీ పశ్చిమ బెంగాల్ ప్రభుత్వంతో ఉన్న అంతర్గత రాజకీయ విభేదాల కారణంగా ఢిల్లీ ఈ ఒప్పందాన్ని కొన్నేళ్లుగా నాన్చుతూ వచ్చింది. సరిగ్గా ఈ గ్యాప్ను వాడుకున్న చైనా.. ఏకంగా 1 బిలియన్ డాలర్ల నిధులతో బంగ్లాదేశ్ ముందుకు వచ్చింది.
పైకి కనిపిస్తున్న ఈ నాటకం వెనుక ఉన్న అసలు కథను నిక్కచ్చిగా విశ్లేషిస్తోంది ఇండియా హెరాల్డ్. బంగ్లాదేశ్ కేవలం చైనాను ఒక బేరసారాల అస్త్రంగా మాత్రమే వాడుకుంటోందని ఢిల్లీ వర్గాలు సరిపెట్టుకుంటే అది చారిత్రక తప్పిదమే అవుతుంది. చైనా వ్యూహం ఎప్పుడూ 'చెక్ బుక్ డిప్లొమసీ'తో మొదలై, సైనిక స్థావరాలతో ముగుస్తుంది. శ్రీలంకలోని హంబన్టోటా పోర్ట్ ఇందుకు ప్రత్యక్ష ఉదాహరణ. ఇప్పుడు మోదీ సర్కారు ముందున్న ఏకైక మార్గం.. బంగ్లాదేశ్కు చైనా కంటే మెరుగైన ప్రత్యామ్నాయాన్ని వేగంగా ఆఫర్ చేయడం లేదా ద్వైపాక్షిక సంబంధాల ద్వారా ఈ డీల్ అమలు కాకుండా అడ్డుకోవడం.
పొరుగు దేశాలకు నిధులు అవసరమైన ప్రతిసారీ, వాళ్లు చైనా వైపు చూడటం భారత్కు చూసిచూసి అలవాటుగా మారిపోయింది. కానీ ఈసారి ప్రమాదం మన ఇంటి గుమ్మం దగ్గర లేదు, ఏకంగా మన గొంతు (చికెన్స్ నెక్) మీదే కత్తి పెట్టింది. సిలిగురి కారిడార్ భద్రతను పణంగా పెట్టి ఢిల్లీ మౌనంగా ఉంటుందా? లేక తన దౌత్యపరమైన బలాన్ని ఉపయోగించి డ్రాగన్ ఎత్తుగడలను చిత్తు చేస్తుందా? అన్నదే ఇప్పుడు ఆసియా భౌగోళిక రాజకీయాల్లో అతిపెద్ద ప్రశ్న.
ఇండియా హెరాల్డ్ సంపాదకీయ ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా AI సహాయంతో ఈ ఆర్టికల్ రాయబడింది. పబ్లిష్ చేయడానికి ముందు మానవ సంపాదకులు దీనిని పర్యవేక్షించారు.
More from India Herald
Key Takeaways
- తీస్తా ప్రాజెక్ట్ ద్వారా చైనా నేరుగా భారత సిలిగురి కారిడార్ (22 కి.మీ వెడల్పు) కు అత్యంత సమీపంలోకి ప్రవేశిస్తోంది.
- పశ్చిమాన పాకిస్థాన్ సిపెక్ (CPEC) లాగానే, తూర్పున మయన్మార్-బంగ్లాదేశ్ కారిడార్ను బీజింగ్ సిద్ధం చేస్తోంది.
- భారత అంతర్గత రాజకీయాల (కేంద్రం-బెంగాల్ విభేదాలు) వల్ల తీస్తా ఒప్పందంలో జరిగిన ఆలస్యాన్ని చైనా తమకు అనుకూలంగా మార్చుకుంది.
- శ్రీలంక హంబన్టోటా పోర్ట్ తరహాలో బంగ్లాదేశ్ను కూడా అప్పుల ఊబిలోకి నెట్టి, అక్కడ సైనిక స్థావరం ఏర్పాటు చేయడమే డ్రాగన్ లక్ష్యమని రక్షణ నిపుణుల అంచనా.
By the Numbers
- భారత ప్రధాన భూభాగాన్ని ఈశాన్య రాష్ట్రాలతో కలిపే సిలిగురి కారిడార్ వెడల్పు కేవలం 20 నుంచి 22 కిలోమీటర్లు మాత్రమే.
- తీస్తా నదీ జలాల నిర్వహణ ప్రాజెక్టు కోసం బంగ్లాదేశ్కు చైనా సుమారు 1 బిలియన్ డాలర్ల ఆర్థిక సాయాన్ని ఆఫర్ చేసింది.
The 5W+H: Who, What, When, Where, Why, How
- Who: చైనా, బంగ్లాదేశ్ ప్రభుత్వాలు.
- What: వ్యూహాత్మకమైన తీస్తా నదీ జలాల నిర్వహణ, అభివృద్ధి కోసం కీలక ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నాయి.
- When: బంగ్లాదేశ్ ప్రధాని స్థాయి అధికారుల తాజా చైనా పర్యటన, ద్వైపాక్షిక చర్చల నేపథ్యంలో.
- Where: భారత సిలిగురి కారిడార్ (చికెన్స్ నెక్) కు అత్యంత సమీపంలోని బంగ్లాదేశ్ ఉత్తర సరిహద్దు ప్రాంతంలో.
- Why: భారత్ను తూర్పు వైపు నుంచి చుట్టుముట్టేందుకు, ఈశాన్య రాష్ట్రాలకు వెళ్లే మార్గంపై పట్టు సాధించేందుకు.
- How: ఆర్థిక సాయం ముసుగులో ఏకంగా 1 బిలియన్ డాలర్ల పెట్టుబడులను ఆఫర్ చేసి బంగ్లాదేశ్ను చైనా తమ వైపు తిప్పుకుంది.
Frequently Asked Questions
సిలిగురి కారిడార్ ప్రాముఖ్యత ఏంటి?
దీన్నే 'చికెన్స్ నెక్' అంటారు. కేవలం 22 కిలోమీటర్ల వెడల్పు ఉండే ఈ కారిడార్.. భారత ప్రధాన భూభాగాన్ని 8 ఈశాన్య రాష్ట్రాలతో కలిపే ఏకైక, అత్యంత కీలకమైన భూమార్గం.
తీస్తా ఒప్పందంలో భారత్ ఎందుకు వెనుకబడింది?
కేంద్ర, పశ్చిమ బెంగాల్ ప్రభుత్వాల మధ్య ఉన్న రాజకీయ విభేదాల వల్ల తీస్తా నదీ జలాల పంపిణీ ఒప్పందం దశాబ్దాలుగా నలుగుతోంది. ఈ గ్యాప్ను చైనా క్యాష్ చేసుకుంది.
బంగ్లాదేశ్లో చైనా అసలు టార్గెట్ ఏంటి?
భారీ ఆర్థిక సాయం ద్వారా బంగ్లాదేశ్ను తమ గుప్పిట్లో పెట్టుకోవడం. తద్వారా భవిష్యత్తులో భారత సరిహద్దులకు ఆనుకుని నావికా, సైనిక స్థావరాలను ఏర్పాటు చేసి భారత్ను నాలుగు వైపులా చుట్టుముట్టడమే డ్రాగన్ అసలు వ్యూహం.