ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి అన్నపూర్ణగా పేరొందిన గోదావరి డెల్టాలో లక్షల ఎకరాల వరి పొలాలు వేగంగా ఆక్వా చెరువులుగా మారిపోతున్నాయి. మద్దతు ధర లేకపోవడం, అప్పుల బాధలతో రైతులు ఈ మార్పు చేస్తున్నారు. దీనివల్ల నేల, భూగర్భ జలాలు ఉప్పుమయంగా మారి, భవిష్యత్తులో స్థానికంగానే కాకుండా రాష్ట్రవ్యాప్తంగా తీవ్రమైన ఆహార భద్రతా సంక్షోభం తలెత్తే ప్రమాదం ఉంది.

ముఖ్యాంశాలు

• గోదావరి డెల్టాలో లక్షల ఎకరాల వరి పొలాలు ఆక్వా చెరువులుగా మార్పిడి.
• భూగర్భ జలాలు, వ్యవసాయ నేలలు ఉప్పుమయమై పర్యావరణానికి తీవ్ర నష్టం.
• అధికారుల నిర్లక్ష్యంతో భవిష్యత్తులో తీవ్రమైన ఆహార భద్రతా సంక్షోభం పొంచి ఉంది.

ఒకప్పుడు పచ్చని తివాచీ పరిచినట్లుండే గోదావరి డెల్టా వరి పొలాలు ఇప్పుడు మట్టికట్టల మధ్య మురికినీటి గుంటలుగా దర్శనమిస్తున్నాయి. 'దక్షిణ భారతదేశపు అన్నపూర్ణ'గా కీర్తించబడిన ఉమ్మడి తూర్పు, పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాల్లో వ్యవసాయ ముఖచిత్రం భయానకంగా మారుతోంది. గత దశాబ్ద కాలంలోనే సుమారు లక్ష ఎకరాలకు పైగా సారవంతమైన వరి మాగాణులు చేపలు, రొయ్యల చెరువులుగా మారిపోయాయని వ్యవసాయ శాఖ అనధికారిక అంచనాలు చెబుతున్నాయి. ఇది కేవలం రైతుల పంట మార్పిడి వ్యవహారం కాదు, రేపు మన పళ్లెంలో అన్నం లేకుండా చేసే ఒక నిశ్శబ్ద ఆహార భద్రతా సంక్షోభం.

అన్నదాత ఆక్వా వైపు ఎందుకు మళ్లుతున్నాడు?

రైతులను తప్పుబట్టే ముందు వారి దీనావస్థను అర్థం చేసుకోవాలి. వ్యవసాయ ఆర్థిక నిపుణుల విశ్లేషణ ప్రకారం, వరి సాగులో పెట్టుబడి ఖర్చులు ఆకాశాన్ని అంటుతున్నాయి. అకాల వర్షాలు, తుఫాన్లు వస్తే పంట చేతికి రాదు. ఒకవేళ పంట పండినా దళారుల దోపిడీకి తోడు ప్రభుత్వం ప్రకటించే కనీస మద్దతు ధర ఏ మూలకూ చాలడం లేదు. అదే ఆక్వా కల్చర్ వైపు వెళితే, అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో రొయ్యలు, చేపలకు ఉన్న డిమాండ్ కారణంగా చేతికి నాలుగు రాళ్లు వస్తున్నాయని రైతులు చెబుతున్నారు. బతకడానికి వేరే దారి లేకనే, తమ ప్రాణప్రదమైన భూమిని వారు రొయ్యల చెరువులకు లీజుకు ఇస్తున్నారు లేదా స్వయంగా సాగు చేస్తున్నారు.

రాజకీయ మౌనం వెనుక ఉన్న అసలు వ్యాపారం

ఇక్కడే అసలు ప్రమాదం పొంచి ఉంది. పైకి కనిపిస్తున్న ఈ ఆర్థిక మార్పు వెనుక ఉన్న పర్యావరణ వినాశనాన్ని, దీర్ఘకాలిక ఆహార ముప్పును నిక్కచ్చిగా విశ్లేషిస్తోంది ఇండియా హెరాల్డ్. ఒక వరి పొలాన్ని చెరువుగా మార్చి, రెండు మూడేళ్ల పాటు ఉప్పునీరు, రసాయనాలు నిల్వ ఉంచితే ఆ నేల శాశ్వతంగా తన సారాన్ని కోల్పోతుంది. ఆ తర్వాత ఆక్వాలో నష్టాలు వచ్చి మళ్లీ వరి వేద్దామంటే ఒక్క గింజ కూడా మొలకెత్తదు. అంతేకాదు, చెరువుల్లోని ఉప్పునీరు భూమిలోకి ఊరడం వల్ల చుట్టుపక్కల ఉన్న వ్యవసాయ భూములు కూడా చౌడు బారుతున్నాయి. గ్రామాల్లో భూగర్భ జలాలు కలుషితమై తాగడానికి గుక్కెడు మంచినీరు దొరకని పరిస్థితి తలెత్తుతోంది.

పొలిటికల్ పల్స్

ఆక్వా రంగం ద్వారా ప్రభుత్వాలకు ఏటా వేల కోట్ల రూపాయల విదేశీ మారక ద్రవ్యం వస్తోంది. దీంతో బడా ఆక్వా మాఫియా, ఎగుమతిదారుల లాబీ ముందు రాజకీయ నాయకులు, అధికారులు సైలెంట్ అయిపోయారనే విమర్శలు బలంగా వినిపిస్తున్నాయి. పర్యావరణ నిబంధనల ప్రకారం సారవంతమైన వ్యవసాయ భూములను ఆక్వా చెరువులుగా మార్చకూడదు. కానీ క్షేత్రస్థాయిలో యథేచ్ఛగా మార్పిడి జరుగుతున్నా రెవెన్యూ, వ్యవసాయ శాఖల అధికారులు చూసీచూడనట్లు వ్యవహరించడం వెనుక భారీ ముడుపుల ఆరోపణలు వినిపిస్తున్నాయి. ఈ అక్రమ మార్పిడి వ్యవహారంపై అధికారుల వివరణ కోసం ప్రయత్నించగా స్పందన లేదు. గ్రామస్థాయిలో ఆందోళనలు జరిగినా రాజకీయ పలుకుబడితో వాటిని అణచివేస్తున్నారనే అనుమానాలు రాజకీయ వర్గాల్లో వ్యక్తమవుతున్నాయి.

రైతుకు కావాల్సింది భరోసా

ఈ సంక్షోభానికి పరిష్కారం రైతులపై కేసులు నమోదు చేయడం కాదు, వ్యవసాయాన్ని లాభసాటిగా మార్చడం. దళారీ వ్యవస్థను నిర్మూలించి, రైతులు పండించిన ధాన్యానికి గిట్టుబాటు ధరను నేరుగా వారి ఖాతాల్లో జమ చేయాలి. స్వామినాథన్ కమిషన్ సిఫార్సులను అమలు చేస్తే ఏ రైతూ తన పొలాన్ని చెరువుగా మార్చడు. ప్రభుత్వం తక్షణమే జోక్యం చేసుకొని ఆక్వా జోన్లను ప్రత్యేకంగా నిర్దేశించాలి, సారవంతమైన డెల్టా భూములను రక్షించాలి.

రేపటి ముప్పు: మన పళ్లెంలో అన్నం ఏది?

పంట భూములను కాపాడుకోవాల్సిన ప్రభుత్వాలు కేవలం ఎగుమతుల ఆదాయం, డాలర్ల కోసం కళ్లు మూసుకుంటే రేపు మన రాష్ట్రమే పక్క రాష్ట్రాల నుంచి లేదా విదేశాల నుంచి బియ్యం దిగుమతి చేసుకోవాల్సిన దుస్థితి వస్తుంది. పర్యావరణవేత్తలు, వ్యవసాయ శాస్త్రవేత్తలు హెచ్చరిస్తున్నా విధాన నిర్ణేతల్లో చలనం లేదు. ఈ రోజు కాసిన్ని డాలర్ల కోసం రైస్ బౌల్‌ను ఫిష్ బౌల్‌గా మార్చేస్తే రేపు ఆ డాలర్లు తిని బతకలేము. ఉప్పునీటిలో కరిగిపోతున్న ఈ అన్నపూర్ణను కాపాడుకునే బాధ్యత అందరిపైనా ఉంది.

Key Takeaways

• గోదావరి డెల్టాలో గత దశాబ్దంలో లక్ష ఎకరాలకు పైగా వ్యవసాయ భూములు ఆక్వా చెరువులుగా మారాయి.
• మద్దతు ధర లేకపోవడం, వ్యవసాయ పెట్టుబడి ఖర్చులు పెరగడమే రైతుల ఈ మార్పుకు ప్రధాన కారణం.
• చెరువుల కారణంగా భూగర్భ జలాలు ఉప్పుమయంగా మారి పక్కనున్న పొలాలు కూడా శాశ్వతంగా చౌడు బారుతున్నాయి.
• భవిష్యత్తులో స్థానిక అవసరాలకు సైతం బియ్యం కొరత ఏర్పడే ప్రమాదం ఉందని నిపుణుల తీవ్ర హెచ్చరిక.

Frequently Asked Questions

వరి పొలాలు ఆక్వా చెరువులుగా ఎందుకు మారుతున్నాయి?

వరి సాగుకు గిట్టుబాటు ధర లేకపోవడం, పెట్టుబడి ఖర్చులు పెరగడం, ఆక్వా ఎగుమతుల్లో తక్షణ లాభాలు వస్తుండటంతో రైతులు ఈ మార్పు చేస్తున్నారు.

దీని వల్ల పర్యావరణానికి జరిగే నష్టం ఏమిటి?

చెరువుల్లోని ఉప్పునీరు, రసాయనాలు భూమిలోకి ఇంకిపోయి నేల శాశ్వతంగా వ్యవసాయానికి పనికిరాకుండా పోవడమే కాకుండా.. భూగర్భ జలాలు తీవ్రంగా కలుషితం అవుతాయి.

ప్రభుత్వం ఈ మార్పిడిని ఎందుకు ఆపడం లేదు?

ఆక్వా ఎగుమతుల ద్వారా ఏటా వేల కోట్ల రూపాయల విదేశీ మారక ద్రవ్యం వస్తుండటం, ఆక్వా లాబీకి బలమైన రాజకీయ పలుకుబడి ఉండటమే దీనికి ప్రధాన కారణం.