సింధు జలాలపై పాక్ మళ్లీ బెదిరింపులు — మోదీ సర్కార్ నిజంగా ఒప్పందం రద్దు చేస్తే ఏం జరుగుతుంది?
సింధు జలాల ఒప్పందాన్ని భారత్ ఉల్లంఘించడం లేదు. దశాబ్దాలుగా పాకిస్థాన్కు ఉచితంగా వదిలేసిన తన 20 శాతం చట్టబద్ధమైన వాటాను పూర్తిగా వాడుకునేందుకు ప్రాజెక్టులు నిర్మిస్తోంది. ఇదే పాక్ వెన్నులో వణుకు పుట్టిస్తోంది. ఒకవేళ భారత్ నిజంగా ఒప్పందాన్ని రద్దు చేస్తే పాక్ వ్యవసాయం, ఆర్థిక వ్యవస్థ కుప్పకూలడం ఖాయం.
The 5W+H: Who, What, When, Where, Why, How
- Who: భారత్, పాకిస్థాన్ ప్రభుత్వాలు.
- What: 1960 నాటి సింధు జలాల ఒప్పందం సవరణ, నీటి వాటాలపై వివాదం.
- When: మోదీ ప్రభుత్వం ఒప్పంద సవరణకు నోటీసులు ఇచ్చినప్పటి నుంచి ఈ ఉద్రిక్తతలు మళ్లీ రాజుకున్నాయి.
- Where: సింధు నదీ పరీవాహక ప్రాంతం, అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానం (ICJ) వేదికగా.
- Why: భారత్ తన వాటా నీటిని వాడుకునేందుకు షాపూర్కండీ లాంటి ప్రాజెక్టులు నిర్మిస్తుండటంతో పాక్కు భయం పట్టుకుంది.
- How: సైనిక బలప్రయోగానికి బదులు, దౌత్యపరంగా 'వాటర్ డిప్లమసీ'ని ఉపయోగించి పాకిస్థాన్పై భారత్ వ్యూహాత్మక ఒత్తిడి పెంచుతోంది.
సరిహద్దుల్లో తుపాకుల మోత తగ్గినా, దాయాది దేశంతో ఇప్పుడు 'నీటి యుద్ధం' తీవ్రస్థాయికి చేరుతోంది. పాకిస్థాన్ విదేశాంగ మంత్రి ఇషాక్ దార్ సింధు జలాల వాటాపై భారత్ను తీవ్ర పదజాలంతో హెచ్చరించడం వెనుక ఉన్నది కోపం కాదు, అంతులేని భయం. కశ్మీర్ కార్డు ఇక అంతర్జాతీయ వేదికలపై పనిచేయదని తేలిపోవడంతో, పాక్ ఇప్పుడు సింధు జలాలను పట్టుకుని వేలాడుతోంది.
పాకిస్థాన్ విదేశాంగ మంత్రి వ్యాఖ్యలు వారి భయానికి అద్దం పడుతున్నాయి.
మన తెలుగు రాష్ట్రాల్లో కృష్ణా-గోదావరి జలాల కోసం రివర్ మేనేజ్మెంట్ బోర్డుల ముందు ప్రతి టీఎంసీకీ లెక్కలు తేల్చుకునే పరిస్థితి చూస్తున్నాం. రెండు రాష్ట్రాల మధ్యనే ప్రాజెక్టుల వివాదాలు అంత తీవ్రంగా ఉంటే... ఒక దేశం వ్యవసాయం, తాగునీరు మొత్తం మరో దేశం చేతిలో ఉంటే ఆ ఉత్కంఠ ఎలా ఉంటుందో పాకిస్థాన్కు ఇప్పుడు ప్రత్యక్షంగా అర్థమవుతోంది.
1960లో అప్పటి భారత ప్రధాని జవహర్లాల్ నెహ్రూ, పాక్ అధ్యక్షుడు అయూబ్ ఖాన్ మధ్య కుదిరిన సింధు జలాల ఒప్పందం (Indus Waters Treaty) ఎంతో చారిత్రాత్మకమైనది.
కానీ, సీన్ మారింది. మోదీ ప్రభుత్వం ఈ ఒప్పందాన్ని సవరించాలని నోటీసు ఇవ్వడంతో ఇస్లామాబాద్లో అలజడి మొదలైంది. అసలు భారత్ ఒప్పందాన్ని ఉల్లంఘిస్తోందా? రక్షణ రంగ నిపుణుల విశ్లేషణ ప్రకారం, భారత్ చేస్తున్నది ఉల్లంఘన కాదు. ఒప్పందం ప్రకారం తూర్పు నదులైన రావి, బియాస్, సట్లెజ్ జలాలపై భారత్కు పూర్తి హక్కు ఉంది. కానీ దశాబ్దాలుగా మనం వాడుకోకుండా వదిలేసిన నీరు ఉచితంగా పాక్కు ప్రవహించింది. ఇప్పుడు భారత్ షాపూర్కండీ, ఉజ్ లాంటి ప్రాజెక్టుల ద్వారా తన వాటా నీటిని అణువణువూ వాడుకునేందుకు సిద్ధమైంది.
సోషల్ మీడియాలో పాక్ నెటిజన్ల ఆందోళన వారి ప్రభుత్వ వైఫల్యాన్ని ఎత్తిచూపుతోంది.
పొలిటికల్ పల్స్: తెరవెనుక ఆడుతున్న అసలు ఆట
ఈ రాజకీయ చదరంగం వెనుక ఉన్న అసలు ఎత్తుగడను ఇండియా హెరాల్డ్ ముందుగానే పసిగట్టింది. భారత్కు ఒప్పందాన్ని పూర్తిగా రద్దు చేసి అంతర్జాతీయంగా విమర్శలు మూటగట్టుకోవాల్సిన అవసరం లేదు. కేవలం తనకు కేటాయించిన 20 శాతం నీటిని వందకు వంద శాతం వాడుకునేలా డ్యామ్లు కడితే చాలు, పాకిస్థాన్ వ్యవసాయం కుదేలవుతుంది. పైగా, పశ్చిమ నదులైన సింధు, జీలం, చీనాబ్ నదులపై 'రన్-ఆఫ్-ది-రివర్' ప్రాజెక్టుల (విద్యుత్ ఉత్పత్తికి) నిర్మాణ హక్కు కూడా భారత్కు ఉంది.
ఈ టెక్నికల్ పాయింట్లతోనే మోదీ సర్కార్ పాక్ను ఉక్కిరిబిక్కిరి చేస్తోంది. పాక్ అందుకే అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానం తలుపులు తట్టినా పెద్దగా ప్రయోజనం కనిపించడం లేదు. ఒకవేళ భవిష్యత్తులో ఉగ్రవాద దాడులు శ్రుతి మించితే, "రక్తం, నీరు ఒకేసారి ప్రవహించలేవు" అన్న మోదీ పాత హెచ్చరిక నిజమై, ఈ ఒప్పందాన్ని అధికారికంగా రద్దు చేస్తే... దాయాది దేశం ఎడారిగా మారడం ఖాయం.
By the Numbers
- సింధు జలాల ఒప్పందం కింద మొత్తం నీటిలో భారత్ వాటా కేవలం 20 శాతం కాగా, పాకిస్థాన్ వాటా 80 శాతం.
- గత 66 ఏళ్లలో భారత్-పాక్ మధ్య 3 భీకర యుద్ధాలు జరిగినా ఈ నీటి ఒప్పందం మాత్రం రద్దు కాలేదు.
Key Takeaways
- 1960 సింధు జలాల ఒప్పందం ప్రకారం రావి, బియాస్, సట్లెజ్ నదుల జలాలపై భారత్కు 100% హక్కు ఉంది.
- దశాబ్దాలుగా పాకిస్థాన్కు ఉచితంగా వెళ్తున్న తన వాటా నీటిని అడ్డుకునేందుకు భారత్ షాపూర్కండీ లాంటి ప్రాజెక్టులు నిర్మిస్తోంది.
- ఉగ్రవాదంపై ఒత్తిడి పెంచేందుకు మిలిటరీ ఆపరేషన్లకు బదులుగా భారత్ ఈ 'వాటర్ డిప్లమసీ'ని ఒక బ్రహ్మాస్త్రంగా వాడుకుంటోంది.
Frequently Asked Questions
సింధు జలాల ఒప్పందం ఎప్పుడు, ఎవరి మధ్య కుదిరింది?
1960 సెప్టెంబర్ 19న అప్పటి భారత ప్రధాని జవహర్లాల్ నెహ్రూ, పాక్ అధ్యక్షుడు అయూబ్ ఖాన్ మధ్య కరాచీలో ఈ ఒప్పందం కుదిరింది.
ఈ ఒప్పందంలో భారత్ వాటా ఎంత?
మొత్తం సింధు నదీ వ్యవస్థలో తూర్పు నదులైన రావి, బియాస్, సట్లెజ్ జలాలపై (సుమారు 20 శాతం) భారత్కు పూర్తి హక్కు ఉంది.
పాకిస్థాన్ ఇప్పుడు ఎందుకు భయపడుతోంది?
భారత్ తన చట్టబద్ధమైన వాటా నీటిని పూర్తిగా వాడుకోవడానికి ప్రాజెక్టులు నిర్మిస్తుండటం, ఒప్పంద సవరణకు నోటీసు ఇవ్వడంతో తమ దేశంలో నీటి కొరత ఏర్పడుతుందని పాక్ ఆందోళన చెందుతోంది.