క్రిప్టోకరెన్సీ ఆర్థిక వ్యవస్థకు తీవ్ర ముప్పు అని ఆర్బీఐ పార్లమెంటరీ స్టాండింగ్ కమిటీకి స్పష్టం చేసింది. దీన్ని రెగ్యులేట్ చేయడం దాదాపు అసాధ్యమని, ద్రవ్య విధానాన్ని దెబ్బతీస్తుందని హెచ్చరించింది. 30% పన్ను ఉన్నప్పటికీ, కోట్లాది రూపాయలను క్రిప్టోలో పెట్టుబడిగా పెట్టిన తెలుగు రాష్ట్రాల ఇన్వెస్టర్లకు ఆర్బీఐ తాజా వైఖరి కొత్త ఆందోళనను తెచ్చిపెట్టింది.

మీ ఫోన్‌లోని క్రిప్టో వాలెట్‌లో ₹50,000 ఉన్నాయనుకోండి. రేపు ప్రభుత్వం ఒక్క నోటిఫికేషన్ ఇచ్చి ఆ డబ్బును ఫ్రీజ్ చేయగలదా? ఆర్బీఐ పార్లమెంటరీ ప్యానెల్‌కు చెప్పిన మాటలు వింటుంటే.. ఆ భయం నిజమే అనిపించక మానదు.

మనీకంట్రోల్ నివేదిక ప్రకారం, రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) పార్లమెంటరీ స్టాండింగ్ కమిటీ ఆన్ ఫైనాన్స్ ముందు హాజరై.. క్రిప్టోకరెన్సీ వంటి వర్చువల్ డిజిటల్ అసెట్స్ భారత ఆర్థిక వ్యవస్థకు 'తీవ్ర ముప్పు'గా అభివర్ణించింది. టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా కథనం ప్రకారం, వీటిని రెగ్యులేట్ చేయడం 'అత్యంత కష్టసాధ్యం' అని ఆర్బీఐ స్పష్టం చేసింది. ఈ రెండు విషయాలను గమనిస్తే.. సెంట్రల్ బ్యాంక్ క్రిప్టోకరెన్సీని కేవలం అనుమానంతో మాత్రమే చూడటం లేదు, దాన్ని పూర్తిగా సిస్టమ్ నుంచి బయటికి గెంటేయాలని కోరుకుంటోందని అర్థమవుతోంది.

ఆర్బీఐ భయం ఏంటి? — రూపాయి vs బిట్‌కాయిన్ యుద్ధం

ఇక్కడ మనం అర్థం చేసుకోవాల్సిన ప్రధాన విషయం ఒకటుంది. ఆర్బీఐ అనేది రూపాయిని నియంత్రించే సంస్థ. ద్రవ్య విధానం.. అంటే వడ్డీ రేట్లు మార్చడం, ద్రవ్యోల్బణాన్ని అదుపు చేయడం వంటివన్నీ ఆర్బీఐ చేతుల్లోనే ఉంటాయి. కానీ, క్రిప్టో అనేది ఏ దేశ సెంట్రల్ బ్యాంక్ నియంత్రణలోనూ ఉండదు. బిట్‌కాయిన్‌లో ₹1 లక్ష పెట్టుబడి పెట్టిన వ్యక్తి డబ్బు.. ఆర్బీఐ వడ్డీ రేట్లను పెంచినా, తగ్గించినా భారతీయ ఫైనాన్షియల్ సిస్టమ్ బయటే ఉంటుంది. ఇది ఒకరిద్దరు చేస్తే పెద్ద సమస్య కాదు. కానీ, లక్షలాది మంది చేస్తేనే అసలు చిక్కు. అప్పుడు ఆర్బీఐ ద్రవ్య విధానం అమలు చేయడం కష్టమవుతుంది.

మనీకంట్రోల్ నివేదిక ప్రకారం, ఆర్బీఐ ఈ పాయింట్‌నే పార్లమెంటరీ ప్యానెల్ ముందు బలంగా ప్రస్తావించింది. క్రిప్టో ట్రాన్సాక్షన్స్ ఏ దేశ సరిహద్దులకూ లోబడవు, ఏ బ్యాంకింగ్ రెగ్యులేషన్స్‌కూ లొంగవు. అందుకే మనీ లాండరింగ్, టెర్రర్ ఫైనాన్సింగ్ వంటి ముప్పు పెరుగుతుందని ఆర్బీఐ వాదిస్తోంది.

30% ట్యాక్స్ ఉంది.. అయినా ఎందుకు సరిపోదంటోంది?

2022 నుంచి భారత ప్రభుత్వం క్రిప్టో లాభాలపై 30% ఫ్లాట్ ట్యాక్స్‌తో పాటు ప్రతి ట్రాన్సాక్షన్‌పైనా 1% టీడీఎస్ (TDS) విధిస్తోంది. ఈ పన్ను భారం వల్ల చాలామంది రిటైల్ ఇన్వెస్టర్లు క్రిప్టో ట్రేడింగ్ తగ్గించారు. కానీ, ఆర్బీఐ దృష్టిలో ఇది సరిపోదు. ఎందుకంటే పన్ను విధించడం వేరు, రెగ్యులేట్ చేయడం వేరు. టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా కథనం ప్రకారం, క్రిప్టోకరెన్సీని రెగ్యులేట్ చేయడం 'కష్టసాధ్యం' అని ఆర్బీఐ పార్లమెంటరీ ప్యానెల్‌కు స్పష్టంగా చెప్పింది. పన్ను వేశారు సరే.. ఒకవేళ బిట్‌కాయిన్ ధర ₹90 లక్షల నుంచి ₹30 లక్షలకు పడిపోతే ఆ నష్టాన్ని భర్తీ చేసే మెకానిజం ఏదీ లేదు. స్టాక్ మార్కెట్‌ను నియంత్రించేందుకు సెబీ (SEBI) ఉంది, బ్యాంక్ డిపాజిట్లకు డీఐసీజీసీ (DICGC) ఇన్సూరెన్స్ ఉంటుంది. కానీ, క్రిప్టోకు అవేమీ లేవు.

తెలుగు రాష్ట్రాల్లోని క్రిప్టో ఇన్వెస్టర్ల పరిస్థితి ఏంటి?

హైదరాబాద్, విశాఖపట్నం, విజయవాడ.. ఈ మూడు నగరాల్లో ఐటీ సెక్టార్ కారణంగా టెక్నాలజీపై అవగాహన ఉన్న యువత చాలా ఎక్కువ. 2021 క్రిప్టో బూమ్ సమయంలో వజీరెక్స్ (WazirX), కాయిన్‌డీసీఎక్స్ (CoinDCX) వంటి ప్లాట్‌ఫామ్స్‌లో తెలుగు రాష్ట్రాల నుంచి లక్షలాది మంది అకౌంట్లు ఓపెన్ చేశారు. వీరిలో చాలామంది ₹10,000 నుంచి ₹5 లక్షల వరకు పెట్టుబడి పెట్టిన చిన్న రిటైల్ ఇన్వెస్టర్లే. ఇప్పుడు ఆర్బీఐ వైఖరి మరింత కఠినమవుతున్న నేపథ్యంలో.. వీళ్ల డబ్బు ఏమవుతుందనేది అసలు ప్రశ్న.

ఇక్కడే ఒక పెద్ద వైరుధ్యం కనిపిస్తోంది. ప్రభుత్వం ఒకవైపు 30% పన్ను వేసి క్రిప్టోను 'గుర్తించిన' ఆస్తిగా ట్రీట్ చేస్తుంటే.. మరోవైపు ఆర్బీఐ అదే క్రిప్టోను 'ముప్పు' అంటోంది. ఈ రెండు స్టాండ్స్ మధ్య సామాన్య ఇన్వెస్టర్ తీవ్రంగా నలిగిపోతున్నాడు.

ఇన్‌సైడ్ టాక్ ఏంటి?

ఫైనాన్షియల్ రెగ్యులేటరీ వర్గాల్లో జరుగుతున్న చర్చ ఏంటంటే.. ఆర్బీఐ ఈ పార్లమెంటరీ ప్యానెల్ ప్రెజెంటేషన్‌ను ఒక 'ఫార్మల్ మార్కర్' (formal marker)గా వాడుకుంటోందని సమాచారం. అంటే, భవిష్యత్తులో ప్రభుత్వం క్రిప్టోపై ఏదైనా నిర్ణయం తీసుకుంటే.. 'మేం ముందే చెప్పాం' అని ఆర్బీఐ చెప్పుకునేందుకు వీలుగా రికార్డు సృష్టించుకుంటోందన్నమాట. పాలసీ వర్గాల్లో మరో గుసగుస కూడా వినిపిస్తోంది. డిజిటల్ రూపీ (e₹-R, CBDC) ప్రాజెక్ట్‌ను ఆర్బీఐ మరింత వేగంగా తీసుకురావాలనుకుంటోంది. దానికి క్రిప్టో అతిపెద్ద పోటీదారుగా మారింది. అంటే ఆర్బీఐ వ్యతిరేకత పూర్తిగా రిస్క్ ఆధారితం మాత్రమే కాదని, అందులో సంస్థాగత ప్రయోజనాలు కూడా ఉన్నాయని అర్థమవుతోంది. (ఇది పాలసీ వర్గాల్లో జరుగుతున్న చర్చల ఆధారంగా చేసిన విశ్లేషణ మాత్రమే.. నిర్ధారిత వాస్తవం కాదు.)

బ్యాన్ చేస్తారా.. లేదా?

ఇక్కడ ఒక ముఖ్యమైన విషయాన్ని గమనించాలి. ఆర్బీఐ పార్లమెంటరీ ప్యానెల్‌కు తన అభిప్రాయాన్ని మాత్రమే చెప్పింది. ఇది చట్టం కాదు, ఆదేశం అంతకన్నా కాదు. బ్యాన్ విధించే అధికారం ఆర్బీఐకి లేదు. అది ప్రభుత్వం, పార్లమెంట్ తీసుకోవాల్సిన నిర్ణయం. 2018లో క్రిప్టో ట్రేడింగ్ నుంచి బ్యాంకులను ఆర్బీఐ దూరంగా ఉంచింది. కానీ, 2020లో సుప్రీంకోర్టు ఆ ఆదేశాలను కొట్టివేసింది. ఆ పాత చరిత్ర ఆర్బీఐకి బాగా గుర్తుంది.

మనీకంట్రోల్ నివేదిక ప్రకారం, ప్రస్తుతం ప్రభుత్వం 'వెయిట్ అండ్ వాచ్' (wait and watch) ధోరణిలో ఉంది. అంతర్జాతీయంగా క్రిప్టో రెగ్యులేషన్స్ ఎలా మారుతున్నాయో గమనించి నిర్ణయం తీసుకోవాలనే ఆలోచనలో ఉన్నట్టు కనిపిస్తోంది. అమెరికాలో ఎస్‌ఈసీ (SEC) క్రిప్టో ఈటీఎఫ్‌ (ETF)లను అనుమతిస్తోంది. యూరప్‌లో MiCA రెగ్యులేషన్ అమలులోకి వచ్చింది. కానీ, భారత్ మాత్రం దీనిపై ఇంకా ఒక స్పష్టమైన చట్రాన్ని సిద్ధం చేయలేదు.

ఈ అస్పష్టత వల్ల అసలు నష్టపోతున్నది ఎవరు? హైదరాబాద్‌లోని ఓ ఐటీ కంపెనీలో పనిచేసే 28 ఏళ్ల సాఫ్ట్‌వేర్ ఇంజనీర్.. నెలకు ₹10,000 చొప్పున రెండేళ్లుగా బిట్‌కాయిన్‌లో పెట్టుబడి పెడుతూ వచ్చాడు. ఇప్పుడు అతని ₹2.4 లక్షల పెట్టుబడి మీద 30% ట్యాక్స్ ఉంది. దాన్ని అమ్ముకుంటే 1% టీడీఎస్ పడుతుంది. పైగా రేపు బ్యాన్ వస్తుందేమోనన్న భయం వెంటాడుతోంది. అతనికిప్పుడు క్రిప్టో మార్కెట్ రిస్క్ కంటే.. ఈ రెగ్యులేటరీ రిస్కే పెద్ద తలనొప్పిగా మారింది.

ఇండియా హెరాల్డ్ విశ్లేషణ: అసలు దెబ్బ ఎక్కడ పడుతుంది?

పైకి కనిపిస్తున్న ఈ రెగ్యులేటరీ డ్రామా వెనుక ఉన్న అసలు కథను ఇండియా హెరాల్డ్ నిక్కచ్చిగా విశ్లేషిస్తోంది. ఆర్బీఐ అసలు లక్ష్యం పూర్తిగా బ్యాన్ చేయడం కాదు. అలా చేస్తే సుప్రీంకోర్టులో అది నిలబడదని వాళ్లకు బాగా తెలుసు. ఆర్బీఐ కోరుకుంటున్నది 'ఫంక్షనల్ నియంత్రణ' మాత్రమే. అంటే క్రిప్టోను బ్యాంకింగ్ సిస్టమ్ నుంచి పూర్తిగా వేరు చేయడం, యూపీఐ-క్రిప్టో లింక్ (UPI-Crypto link) ఎప్పటికీ సాధ్యం కాకుండా చూడటం, డిజిటల్ రూపీని దానికి ప్రత్యామ్నాయంగా ఎదగనివ్వడం. రాబోయే నెలల్లో ఇదే జరిగే అవకాశం ఉంది. పూర్తి బ్యాన్ కాకుండా, క్రిప్టో-బ్యాంకింగ్ ఇంటిగ్రేషన్‌ను అడ్డుకునేలా ఆర్బీఐ నుంచి కఠినమైన సర్క్యులర్లు రావచ్చు.

ఇది తెలుగు రాష్ట్రాల ఇన్వెస్టర్లకు ఏం చెబుతోంది? మీ క్రిప్టో హోల్డింగ్స్ రాత్రికి రాత్రే ఇల్లీగల్ (illegal) అయ్యే ఛాన్స్ తక్కువే. కానీ, ఆ హోల్డింగ్స్‌ను రూపాయిల్లోకి మార్చుకోవడం, బ్యాంక్ అకౌంట్‌కు ట్రాన్స్‌ఫర్ చేసుకోవడం మరింత కష్టమయ్యే అవకాశం ఉంది. అంటే మీ డబ్బు 'ఉంటుంది', కానీ 'వాడుకోలేరు'. ఇది బ్యాన్ కంటే నెమ్మదిగా జరిగే ప్రక్రియ అయినప్పటికీ.. అంతే ప్రభావవంతంగా పనిచేసే ఓ వ్యూహం.

రాబోయే రోజుల్లో గమనించాల్సిన కీలక పరిణామం ఒకటుంది.. అదే పార్లమెంటరీ స్టాండింగ్ కమిటీ రిపోర్ట్. ఈ కమిటీ ఆర్బీఐ, సెబీ, ఫైనాన్స్ మినిస్ట్రీ అభిప్రాయాలను పరిగణనలోకి తీసుకుని ఒక రిపోర్ట్ ఇస్తుంది. ఆ రిపోర్ట్‌లో 'బ్యాన్' (ban) అనే పదం వస్తే మార్కెట్ ఒక్కసారిగా కుప్పకూలుతుంది. అదే 'రెగ్యులేట్' (regulate) అనే పదం వస్తే కొంత స్పష్టత వచ్చినట్లే. ఏది ఏమైనా.. ఆ రిపోర్ట్ వచ్చే వరకు ఈ అనిశ్చితే అతిపెద్ద రిస్క్ అని చెప్పాలి.

మీ ఫోన్‌లోని క్రిప్టో వాలెట్‌కు ఆర్బీఐ లాక్ వేయకపోవచ్చు. కానీ, ఆ వాలెట్ నుంచి మీ బ్యాంక్ అకౌంట్‌కు డబ్బులు చేరే దారిని మాత్రం మరింత కష్టతరం చేయగలదు. తెలుగు రాష్ట్రాల్లో క్రిప్టోలో డబ్బులు పెట్టిన ప్రతి ఇన్వెస్టర్ ఇప్పుడు వేసుకోవాల్సిన ప్రశ్న ఒక్కటే.. నా పెట్టుబడి చట్టబద్ధంగా నాదే, కానీ రేపు ఆ డబ్బును తిరిగి రూపాయిల్లోకి మార్చుకునే దారి ఉంటుందా?

Key Takeaways

• పార్లమెంటరీ స్టాండింగ్ కమిటీ ముందు క్రిప్టోకరెన్సీని ఆర్థిక వ్యవస్థకు 'తీవ్ర ముప్పు'గా ఆర్బీఐ అభివర్ణించింది — మనీకంట్రోల్ నివేదిక ప్రకారం.
• క్రిప్టోను రెగ్యులేట్ చేయడం 'కష్టసాధ్యం' అని ఆర్బీఐ స్పష్టం చేసింది — టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా కథనం ప్రకారం.
• 30% ఫ్లాట్ ట్యాక్స్, 1% టీడీఎస్ ఉన్నప్పటికీ క్రిప్టోలో ఇన్వెస్టర్ ప్రొటెక్షన్ మెకానిజం ఏదీ లేదు. సెబీ, డీఐసీజీసీ వంటి రక్షణలు క్రిప్టోకు వర్తించవు.
• పూర్తిగా బ్యాన్ చేయడం కంటే.. క్రిప్టో-బ్యాంకింగ్ ఇంటిగ్రేషన్‌ను అడ్డుకునే 'ఫంక్షనల్ నియంత్రణ' వ్యూహాన్ని ఆర్బీఐ ఎంచుకున్నట్టు కనిపిస్తోంది.
• పార్లమెంటరీ కమిటీ రిపోర్ట్‌లో 'బ్యాన్' vs 'రెగ్యులేట్'.. ఏ పదం వస్తుందనే దాన్నిబట్టే రాబోయే రోజుల్లో మార్కెట్ దిశ ఆధారపడి ఉంటుంది.

Frequently Asked Questions

ఆర్బీఐ క్రిప్టోకరెన్సీని ఎందుకు వ్యతిరేకిస్తోంది?

క్రిప్టో ఏ సెంట్రల్ బ్యాంక్ నియంత్రణలోనూ ఉండదు. కాబట్టి, అది రూపాయి విలువతో పాటు ద్రవ్య విధానంలో ఆర్బీఐ సార్వభౌమత్వాన్ని దెబ్బతీస్తుందని ఆర్బీఐ భావిస్తోంది. క్రిప్టో లావాదేవీలు బ్యాంకింగ్ నిబంధనల పరిధిలోకి రాకపోవడం వల్ల మనీ లాండరింగ్ ముప్పు పొంచి ఉందని మనీకంట్రోల్ నివేదిక హెచ్చరించింది.

భారత్‌లో క్రిప్టోపై పూర్తిగా బ్యాన్ విధిస్తారా?

ప్రస్తుతం పూర్తిగా బ్యాన్ చేయడం కష్టమే. 2020లో ఆర్బీఐ ఆంక్షలను సుప్రీంకోర్టు కొట్టివేసిన విషయం తెలిసిందే. అయితే క్రిప్టో-బ్యాంకింగ్ ఇంటిగ్రేషన్‌ను అడ్డుకునేలా కఠినమైన రెగ్యులేషన్స్ వచ్చే అవకాశం ఉంది. పార్లమెంటరీ కమిటీ రిపోర్ట్ వచ్చిన తర్వాతే దీనిపై ఓ క్లారిటీ వస్తుంది.

ఇప్పటికే క్రిప్టోలో పెట్టుబడులు పెట్టిన ఇన్వెస్టర్లు ఏం చేయాలి?

ఇండియా హెరాల్డ్ ఎలాంటి ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ సలహాలు ఇవ్వదు. కానీ, ఇన్వెస్టర్లు మార్కెట్ రిస్క్‌తో పాటు రెగ్యులేటరీ రిస్క్‌ను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి. భవిష్యత్తులో క్రిప్టోను రూపాయిల్లోకి మార్చుకోవడం కష్టమవ్వచ్చనే విషయాన్ని గుర్తుంచుకోవాలి. సెబీ రిజిస్టర్డ్ ఫైనాన్షియల్ అడ్వైజర్‌ను సంప్రదించడం ఉత్తమం.

డిజిటల్ రూపీ (CBDC) క్రిప్టోకరెన్సీకి ప్రత్యామ్నాయమా?

ఆర్బీఐ తన డిజిటల్ రూపీ (e₹-R)ని క్రిప్టోకు ప్రత్యామ్నాయంగా భావిస్తోంది. కానీ, సీబీడీసీ సెంట్రల్ బ్యాంక్ నియంత్రణలో ఉంటుంది. క్రిప్టో డీసెంట్రలైజ్డ్ పద్ధతిలో ఉంటుంది. ఈ రెండూ ఒకటి కాదు. క్రిప్టో ఇన్వెస్టర్లు ఆశించే రిటర్న్స్.. సీబీడీసీ ద్వారా రావు.